Bir kanal açıldı, bir yükümlülük doğmadı

Cuma günü Cakarta'da Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ve Savunma Bakanı Dong Jun, Endonezyalı mevkidaşlarıyla Çin-Endonezya Kapsamlı Stratejik Diyalog Düzeni'nin ilk toplantısını yaptı. Toplantı siyaset, ekonomi, denizcilik, halklar arası ilişkiler ve güvenlik başlıklarını kapsıyordu. Endonezya Dışişleri Bakanı Sugiono görüşmeyi ikili ilişkilerde önemli bir dönüm noktası diye nitelendirdi.[1]

Elde bir başlık listesi ve bir niteleme var. İki tarafın kabul ettiği yazılı bir metin, uygulanacak bir takvim ya da yükümlülüğü izleyecek bir organ açıklanmadı. Bu durumda düzenek, tarafların birbirine ne vereceğini belirlemekten çok, konuşmanın nerede yapılacağını belirliyor. Karşı okuma da mümkün: kuruluş toplantıları çoğu zaman içeriği sonraki oturumlara bırakır, dolayısıyla metnin yokluğu isteksizlikten çok sıralamayla ilgili olabilir.[1]

Endonezya'yı yerinde tutan, dışarıdaki seçenekleri

Cakarta'nın pazarlık gücü bu masada üretilmiyor. Endonezya geçen yıl BRICS'e katıldı; Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto ise Donald Trump ile bir ticaret anlaşması imzaladı ve onun Barış Kurulu'na girdi. Center for Strategic and International Studies'ten Pieter Pandie, Endonezya'nın güvenlik iş birliğinin Batılı ve Asyalı ortaklarla Çin'e kıyasla çok daha gelişmiş olduğunu söylüyor ve cuma günkü toplantıdan bir eksen değişimi okunmaması gerektiğini belirtiyor.[1]

Kanalın açılma sırası da dikkat çekiyor. Ağustos başında Tayvan'ın doğu kıyısı açıklarında yapılan ortak deniz tatbikatını Pekin ile Cakarta, Vladivostok'tan dönen bir Endonezya firkateyninin geçiş tatbikatı diye tanımladı; Tayvan aynı hareketi askerî provokasyon saydı. Sürekli görüşme düzeni, bu sürtüşmeyi önlemek için değil, o yaşandıktan sonra kuruldu. Bir yandan da Wang'ın tek yanlılık ve hegemonyacılık eleştirisi, Cakarta'nın adını anmadığı bir üçüncü başkente bakıyor.[1]

Bunun denge sayılması için ne gerekir?

Ölçüt sade: düzeneğin ikinci oturumu, yayımlanmış ortak bir metinle ya da adı konmuş bir çalışma organıyla birlikte duyurulursa, taraflar birbirine karşı sınanabilir bir şey üstlenmiş olur. Böyle bir duyuru gelmezse elde kalan, iki başkentin istediğinde kullanabileceği bir görüşme adresi olur.[1]

Bu, orta güçler için tanıdık bir sınama. Eigen Radar'da daha önce yayımlanan yazı, seçenekleri başka başkentlerce yeniden çizilen bir ortağın elinde ne kaldığını sormuştu. Endonezya örneğinde soru tersinden geliyor: seçeneklerini kendisi açık tutan bir orta güç, yeni bir kanalı da bu seçeneklerden birine dönüştürebilir mi, yoksa kanal yalnızca bir görüşme adresi olarak mı kalır?[1], [2]