Lahey hükmü ve Yeni Delhi'nin askıya alması
Lahey'deki tahkim heyeti pazartesi günü, Pakistan ile Hindistan arasındaki 1960 tarihli su paylaşımı antlaşmasının hukuken bağlayıcı kaldığına ve hiçbir tarafın onu tek başına askıya alamayacağına ya da sona erdiremeyeceğine hükmetti. Heyet ayrıca tartışmalı Keşmir'deki Ratle hidroelektrik santralinde belirlenen kotların üzerinde beton dökümünü yasakladı. İslamabad kararı memnuniyetle karşıladı. Yeni Delhi mahkemeyi hukuka aykırı biçimde kurulmuş saydı ve antlaşmayı askıya alma kararının yürürlükte olduğunu bildirdi.[1]
Hindistan antlaşmayı nisan 2025'te askıya aldı; Hindistan yönetimindeki Keşmir'de silahlı kişiler 26 kişiyi öldürmüştü ve Pakistan bu saldırıyla ilgisini reddediyor. Heyet, sınır ötesi saldırıların esaslı bir aykırılık oluşturduğu yönündeki Hindistan savını, antlaşmanın ne terörü ne de kuvvet kullanımını düzenlediğini belirterek reddetti.[1]
Ratle'deki beton ve antlaşmanın adı konmuş nehirleri
Kısıtlamalar, Dünya Bankası'nın atadığı tarafsız uzmanın Ratle tasarımının antlaşmaya uygun olup olmadığına karar vermesinden 90 gün sonrasına kadar sürüyor ve mahkemeye göre bu kararın temmuz 2027'de çıkması bekleniyor. Heyet egemenlik, nüfus artışı, enerji talebi, baraj teknolojisi ve iklim değişikliğini askıya alma gerekçesi saymadı.[1]
Anlaşma, İndus, Jhelum ve Chenab sularının büyük bölümünü Pakistan'a, Ravi, Sutlej ve Beas'ı Hindistan'a bırakıyor. Hindistan mahkemeyi hukuka aykırı biçimde kurulmuş sayarak nisan 2025'teki askıya almayı ayakta tutuyor; böylece hiçbir tarafın antlaşmayı tek başına askıya alamayacağı yönündeki hüküm, Yeni Delhi'ye göre askıya almayı yeniden açmıyor. Ratle'deki beton yasağı, Dünya Bankası'nın atadığı tarafsız uzmanın kararından 90 gün sonrasına kadar işlemeye devam ediyor; mahkemeye göre bu kararın temmuz 2027'de çıkması bekleniyor. Başka bir okuma da mümkün: Yeni Delhi askıya almayı, heyetin zaten geri çevirdiği enerji talebi ve baraj teknolojisi seçeneklerini Ratle'de açık tutmak için sürdürüyor olabilir.[1]
Uzman tarihinin hâlâ sınayacağı beton işi
Hindistan nisan 2025'teki askıya almayı ayakta tutuyor; Ratle kısıtlamaları mahkemenin anlattığı gibi duruyor. Belirlenen kotların üzerindeki beton işi, uzman kararından 90 gün sonrasına kadar ölçülebilir bir sınama olarak duruyor ve mahkemeye göre o karar temmuz 2027'de bekleniyor: ya yasak ayakta kalır, ya da Yeni Delhi askıya almanın heyetin yasakladığı işi hâlâ kapsadığını açıklar.[1]