Aynı parazit, farklı dağılım
Bağırsak ağrısı ve değişen dışkılama alışkanlıklarıyla seyreden irritabl bağırsak sendromunda (IBS), dışkıda saptanan bir canlı yakınmaların nedenini açıklayabilir mi? İran’ın batısındaki Hamadan ilinde yapılan hakemli vaka-kontrol çalışması, bağırsakta yaşayan tek hücreli bir parazit olan Blastocystis’in genetik alt tiplerini karşılaştırdı. Çalışmaya IBS tanılı 40 kişi ve bu tanıyı almamış 40 kişi katıldı. Her iki grupta da parazit zaten saptanmıştı; karşılaştırma, taşıyıcılardaki alt tip dağılımı üzerine kuruldu.[1]
Alt tip tayinine elverişli DNA dizisi yalnızca 28 örnekten elde edildi: her gruptan 14 örnek. IBS grubundaki bu 14 örneğin 12’sinde ST3 bulundu; oran yüzde 85,7 idi. IBS tanısı olmayan grubun 14 örneğinden 10’unda ST1 saptandı; oran yüzde 71,4 idi. ST3 ve ST1, genetik alt tip adları. Bu belirgin ayrım, yakınmaların nedenini arayan biri için çekici; ancak oranların paydası başlangıçtaki 40’ar kişi değil, dizilenebilen 14’er örnek.[1]
Taşıyıcılıktan yakınmaya uzanan bağ
Bence bulgunun asıl değeri, parazitin adından daha ayrıntılı bir biyolojik soru çıkarması: Belirli bir alt tip, içinde yaşadığı bağırsak ortamıyla birlikte yakınmaları açıklamaya yardımcı olabilir mi? Yazarlar bağışıklık yanıtını ve bağırsak mikrobiyotasını, yani bağırsaktaki mikroorganizma topluluğunu, gelecekte alt tiplerle birlikte incelemeyi öneriyor. Bu çalışmada ise bu etkileşimler ölçülmedi. Alt tip bilgisi ile ağrı arasındaki biyolojik bağlantı henüz açık; aynı canlıyı taşımak, aynı bağırsak ortamını paylaşmak anlamına gelmiyor.[1]
Bu sinyali ciddiye almak için en güçlü gerekçe, her iki grupta da Blastocystis varken dizilenen örneklerde farklı alt tiplerin öne çıkması. Türün varlığına bakmakla yetinen bir araştırma bu ayrıntıyı kaçırabilir. Yine de karşılaştırma grubunu sağlıklı gönüllüler diye okumak yanıltıcı olur: IBS tanısı almayan kişiler de gastroenteroloji kliniğine başvurmuştu ve bazıları ağrı, şişkinlik veya dışkılama değişiklikleri bildiriyordu. Ayrım, hiç yakınması olmayan kişilerle hasta kişiler arasında kurulmadı.[1]
Hastanın sorusu açık kalıyor
Sonucun anlamını değiştirebilecek bir başka olasılık, dizilenebilen örneklerin başlangıçtaki grubun alt tip dağılımını tam yansıtmaması. Her iki gruptan eşit sayıda örnek elde edilmesi bu olasılığı ortadan kaldırmıyor. Bu, yanlılığın gösterildiği anlamına gelmez; küçük örneklemdeki farkın ne kadar temsil edici olduğunu sınırlar. Çalışma parazitin IBS’ye yol açtığını göstermiyor ve herhangi bir tedavinin yakınmaları azaltıp azaltmadığını sınamıyor. Alt tipten tedavi seçimine uzanan bir sonuç çıkarmak için burada gereken klinik karşılaştırma yok.[1]
Daha geniş, ileriye dönük bir araştırmada alt tiplerle birlikte bağışıklık yanıtının ve mikrobiyotanın izlenmesi, bu ayrımın yakınmalarla nasıl ilişkili olduğunu sınamak için anlamlı bir yol. Benim için hastaya dönük karşılık, dışkı sonucuna daha ayrıntılı bir ad eklemekten çok ağrının hangi koşullarda ortaya çıktığını açıklayabilmek. Hamadan’daki bulgu bu soruyu daraltıyor. Günlük yaşamı ağrı ve bağırsak düzensizliğiyle zorlaşan kişinin beklediği açıklamayı ise henüz vermiyor.[1]