Bir sonucun beş günlük ömrü

Tahran’daki deneyin en önemli tarihi son seansın bittiği andır. Tedaviye dirençli şizofreni için verilen elektriksel uyarımdan hemen sonra belirti puanları yeniden ölçüldü. Etkin grupta toplam PANSS puanı ortalama 84,95’ten 59,35’e inerken, sahte uyarım grubunda 78,21’den 80,26’ya çıktı. Büyük bir ayrışma. Hastanın bir ay sonraki durumunu soran okur ise bu deneyde yanıt bulamayacak: takip değerlendirmesi yapılmadı.[1]

Bu zaman sınırı, ölçülen yararın anlamını belirliyor. Beş gün boyunca günde iki seanslık müdahale, devam eden antipsikotik tedaviye eklendi. Dolayısıyla karşılaştırma aynı bakım ortamındaki kısa vadeli ek etkiyi araştırıyor. Kalıcı iyileşmeyi, taburculuk sonrasındaki işlevselliği veya ilaç yerine kullanılabilecek bir yöntemi araştıran bir tasarım kurulmadı. Klinik beklenti, deneyin ölçtüğü süreyi aştığında belirsizlik büyüyor.[1]

45 kişiden 39 kişiye

Araştırmacılar bilgisayarla rastgele atama yaptı ve sonuç değerlendiricilerini atama dizisinden uzak tuttu. Sahte uygulamada akım kısa süre açılıp kapatıldı; etkin uygulamada seans boyunca sürdü. Bu tasarım, yalnız başlangıç ve bitiş puanlarını karşılaştırmaya göre güçlü bir tercih: bakım ortamı ve müdahale beklentisi için bir karşılaştırma sunuyor. Bulguyu salt zamanla iyileşmeye bağlayan açıklama bu nedenle daha zayıf.[1]

Ancak analiz edilen grup, rastgele atanan grubun tamamı değil. Başlangıçtaki 45 kişiden her kolda 3’er kişi müdahaleyi almadı; hesaplamalar 20 etkin ve 19 sahte uygulama katılımcısına dayandı. Kayıpların iki kolda eşit olması, ayrılan kişilerin sonuçlarının aynı olacağını göstermiyor. Bu kişilerin müdahaleyi alıp almadığı klinik uygulamada da önem taşır. Tamamlayanlarda güçlü görünen etki, bütün uygun hastaların beklenen yararına dönüştürülürken daha temkinli yorumlanmalı.[1]

Belirti puanından gündelik yaşama

Birincil sonuç toplam belirti puanındaki değişimdi; yaşam kalitesi ikincil olarak ölçüldü. Yaşam kalitesi farkları çoklu karşılaştırma düzeltmesinden sonra anlamlı kalmadı. Bu ayrım, belirtilerdeki düşüşün hastanın gündelik hayatına ne ölçüde taşındığı sorusunu açık bırakıyor. Küçük örneklem yaşam kalitesindeki bir yararı kaçırmış olabilir; bir başka olasılık, erken belirti değişiminin henüz işlevsel kazanım üretmemesidir. Deney bu iki açıklama arasında seçim yapmıyor.[1]

Sonraki deneyin katkısı yalnız daha fazla kişi toplamak ibaret olmamalı. Rastgele atanan herkesin sonuçlarını izlemek, son seanstan sonra da aynı ölçümleri sürdürmek ve belirti puanlarıyla yaşam kalitesini birlikte değerlendirmek klinik anlamı genişletebilir. Bu çalışmanın güçlü yanı kontrollü, kısa vadeli bir fark göstermesi. Hastanın asıl sorusu bu farkın sürüp sürmediği. Tekrarlama, farkın büyüklüğü kadar süresini de ölçtüğünde daha işe yarar bir bilgi sağlayabilir.[1]