Plasebosuz bir bağlantı
İran’da 40 katılımcıyla yapılan bir araştırma, fluoksetini nortriptilinle karşılaştırıyordu. Plasebo kolu yoktu. Yine de çocuk ve ergen depresyonundaki ilaçları bir arada değerlendiren iki ağ meta-analizinde fluoksetin–plasebo farkını büyüttü. Richard Lyus ve arkadaşlarının yeniden hesaplamasında bu araştırma çıkarılınca standartlaştırılmış ortalama fark −0,51’den −0,26 ve −0,29’a indi. Belirti ölçeklerinin farkını ortak birimle ifade eden bu ölçütte, sıfırdan uzaklaşmak daha büyük etki demek. Araştırmanın katılımcı sayısına bakarak toplu sonucu fazla değiştiremeyeceğini düşünmek burada yanıltıcı olur.[1]
Ağın işleyişi bu etkiyi açıklıyor. Başka araştırmalar nortriptilini plaseboyla karşılaştırdığı için fluoksetin araştırması da dolaylı olarak plaseboya bağlanıyor. Küçük araştırmada başlangıçtan sona puan değişimi kullanıldığında etki yaklaşık −4,24, yalnız son puan kullanıldığında yaklaşık −0,93. Bu büyük ayrılık, hangi sayının ağa girdiğini önemli kılıyor. Huni grafiğinin tek araştırmalı karşılaştırmayı kendi ortalamasına merkezlemesi de aykırı sonucu görünmez hale getirebiliyor. Birleştirme işlemi, sorunlu bir girişin etkisini kendiliğinden gidermiyor.[1]
Yeniden hesaplamanın sınırı
Araştırma çıkarıldıktan sonra iki tahminin birbirine ve yeniden hesaplanan Cochrane sonucuna yaklaşması, aykırı verinin önemli payı bulunduğunu destekliyor. Bunun yanında hesaplama tercihlerinin de payı olabilir: ekip bütün özgün kodlara ve veri kümelerine erişemedi, kendi çözümlemesini kurdu. Bayesçi ve sıklıkçı yöntemlerle yapılan duyarlılık incelemeleri aynı yönü desteklese de her sayının birebir yeniden üretildiği iddia edilmiyor. Yeniden değerlendirme keşif amaçlıydı ve önceden kayıtlı değildi. Bu sınırlar, belirgin duyarlılık bulgusunun hangi kesinlikle okunacağını belirliyor.[1]
Toplu bir ilaç değerlendirmesinde okurun ihtiyacı, sonucun hangi karşılaştırıcı üzerinden taşındığını görebilmek. Burada plasebo içermeyen küçük bir araştırma, plaseboya karşı etki tahminini değiştirdi. Bu nedenle araştırmayı çıkaran hesaplama, yalnız daha küçük bir sayı sunmuyor; tahminin dayandığı bağlantıyı da açığa çıkarıyor. Bulgudan hastalar için tek başına tedavi kararı üretmek ya da araştırmacılara sahtecilik yüklemek mümkün değil. Hesaplamaya en güçlü katkı, hangi girişin çıkarılmasıyla sonucun ne kadar değiştiğinin açıkça gösterilmesi.[1]