Tonlardaki açık
Rusya'nın benzin üretimi ağustos sonunda günde yaklaşık 80.000 tona indi ve iki sektör kaynağına göre bu, iç talebin yalnızca yüzde 70 düzeyini karşılıyor. Ayın ortalaması günde yaklaşık 90.000 ton, yani günde 115.000 ton olarak tahmin edilen yaz talebinin kabaca yüzde 80 düzeyi. Aradaki fark günde yaklaşık 35.000 ton. Geçen hafta insansız hava araçları Perm, Nijni Novgorod ve Yaroslavl'daki rafinerileri vurup durdurdu; üçü de motor benzininin önemli üreticileri.[1]
Bu açık pompada bir fiyat hikâyesi olarak değil, bir tayınlama düzeni olarak görünüyor. Bölgesel yönetimler müşteri başına alım sınırı ve araç plakasına göre satış takvimi getirdi. Sürücüler uzun kuyruk ya da yakıtsız kalma riski nedeniyle zorunlu olmayan yolculuklardan kaçınıyor; talebin bu şekilde bastırılması darlığın etkisini kısmen hafifletiyor. Bir başka deyişle dengenin talep tarafı da kendiliğinden küçülüyor, ve bu küçülme açığın gerçek boyutunu perdeliyor.[1]
Eksik tonlar nereden geliyor
Açığı kapatan tonlar ithalat olarak geliyor. Piyasa katılımcılarına göre Asya ülkelerinden deniz yoluyla gelecek arz ağustosta yaklaşık 270.000 ton, Belarus'tan gelen benzin ise yaklaşık 150.000 ton, yani günde kabaca 5.000 ton. Tüccarların tahminine göre 220.000 ton ithal benzin Rusya'ya çoktan ulaştı; bu günde ortalama 7.000 ton demek. İthalat iç üretimi tamamladığında iç piyasaya arz ağustosta günde ortalama yaklaşık 97.000 ton, yani talebin yaklaşık yüzde 85 düzeyi olabilir.[1]
Aynı rafineri duruşları hükûmetin ihracat kalemine de yansıyor. Kabine, motorin, denizcilik yakıtı ve gazyağlarının üreticiler tarafından ihracını yasaklayan kararı 30 Eylül 2026 dahil olmak üzere uzattı; yakıt ihracatına yönelik genel yasak 31 Ocak 2027'ye kadar sürüyor. Hükûmet Euro-2, Euro-3 ve Euro-4 sınıfı daha düşük nitelikli yakıtın piyasaya verilmesine izin verdi ve Rusya temmuzdan bu yana akaryakıt ithal ediyor. İhracat yasağı ile ithal edilen 220.000 ton, tek bir dengenin iki kalemi: biri yurt dışına çıkan hacmi kesiyor, diğeri eksik tonu dışarıdan getiriyor.[2], [1]
Yasağın kapatabildiği ve kapatamadığı
Bir ihracat yasağı ancak rafineriler ürettiği ölçüde hacim yönlendirebilir. Üretim günde 80.000 tona indiğinde yasağın iç piyasaya çevirebileceği miktar da küçülüyor; günde 35.000 tonluk açığı kapatan asıl kalem, günde 7.000 tona ulaşan ithalat oluyor. Bunun bir başka açıklaması da mümkün: benzin ihracatı bu açığa göre zaten küçük olabilir ve dengeyi yasak değil, rafineri işletim oranlarının geri gelmesi belirleyebilir.[2], [1]
İzlenecek işaret fiyat değil, tonaj. Perm, Nijni Novgorod ve Yaroslavl'daki rafineriler duruşta kaldığı sürece Belarus'tan gelen benzinin günde 5.000 ton düzeyinde kalması ve bölgesel satış sınırlarının sürmesi beklenir. Bu iki kalem birlikte gevşerse denge üretim tarafından onarılıyor demektir; yalnızca ithalat büyürse açık yerinde duruyor ve iç arz talebin yüzde 85 düzeyine yapışıyor.[1]