İki bülten, iki borçlu

Board of Governors of the Federal Reserve System'in cuma günü yayımladığı H.8 bülteni, 29 temmuzda biten hafta için banka kredisini 19.753,4 milyar dolar olarak veriyor. İkinci çeyrekte ticari ve sınai krediler mevsimsellikten arındırılmış yıllık yüzde 14,2 oranında büyüdü; gayrimenkul kredilerinde artış yüzde 2,1'de kaldı. Krediler ve finansal kiralamalar yüzde 7,9, mevduat ise yüzde 9,0 arttı.[1]

Aynı gün yayımlanan G.19 bülteni hane halkı tarafını gösteriyor: tüketici kredileri ikinci çeyrekte yıllık yüzde 2,6 arttı, döner krediler yüzde 3,9, döner olmayan krediler yüzde 2,1. Haziranda toplam stok 5.166,9 milyar dolar düzeyine ulaştı. Firmaların kullandığı kredi kalemi, hane halkının kullandığı kalemin beş katına yakın bir hızla büyüdü.[2]

Krediyi banka açar, mevduat sonra doğar

Bir ticari kredi kullandırıldığında bankanın bilançosunda aynı anda hem varlık hem yükümlülük yaratılır: borçlunun borcu ile borçlunun hesabındaki mevduat. Bu yüzden mevduatın yüzde 9,0 ile kredilerin yüzde 7,9'luk artışının üzerinde durması sürpriz sayılmaz; ikisi aynı işlemin iki yüzü. Firmalar tarafındaki yüzde 14,2'lik hız, bu çeyrekte yeni satın alma gücünü sisteme sokan kalemin şirket kredisi olduğunu söylüyor.[1]

Muhasebe kimliği burada durur ve daha fazlasını söylemez. Yüzde 14,2'lik büyüme, çekilen paranın harcandığı anlamına gelmiyor; kredi çevrilmiş bir borç, kullanılmamış bir taahhüt limiti veya stok finansmanı da olabilir ve bu durumda talebe hiç dönüşmez. Mevduattaki artışın bir bölümü de para piyasası fonlarından bankaya dönen bir portföy kayması olabilir. Bu ayrımı H.8'in toplulaştırılmış serileri kapatmıyor.[1], [2]

Hangi gecikmede görünür?

Firma kredisindeki hızlanma etkin talebe dönüşüyorsa, izi önce yatırım ve istihdam kalemlerinde, birkaç çeyreklik bir gecikmeyle görünür. İzlenebilir işaret daha yakında: ticari ve sınai kredilerin yıllık büyümesi bir sonraki çeyrek bülteninde de banka kredisinin yüzde 6,3'lük genel hızının üzerinde kalırsa, çeyreğin hızlanması tek seferlik bir kalem olmaktan çıkar. Hane halkı tarafındaki yüzde 2,6, aynı sistemin iki müşterisine iki farklı hızda hizmet ettiğini gösteren karşılaştırma noktası olarak duruyor.[1], [2]