Avansın satın alma bedelindeki yeri
NADEC, NADA’nın süt sığırları için 370 milyon riyallik bir gösterge bedel açıkladı. İmza aşamasında ödenecek tutar 74 milyon riyal. Aradaki oran tam yüzde 20. İşlem tamamlandığında avans toplam bedelden düşülecek; gerçekleşmediğinde bütünüyle iade edilecek. Bu koşullar, yönetimin ne kadar nakdi hangi aşamada bağladığını gösteriyor. Satın almanın tamamlanması için ayrıca kesin sözleşmeler, inceleme ve gerekli onaylar gerekiyor.[1]
Gösterge fiyat değişmez ve avans aynı kalırsa, tamamlanmada bedelin geri kalan kısmı 296 milyon riyal olur. Hesap, 370 milyondan 74 milyonun çıkarılmasıdır; katma değer vergisi ve nihai fiyat düzeltmeleri bu tutara dahil değil. Avansı satın alma bedeline bir kez daha eklemek, toplam yatırımı fazla gösterir. İade hükmü de satın alma gerçekleşmezse bu ilk ödemenin anapara açısından nasıl korunacağını belirliyor. Şirketin sermaye tahsisini değerlendirirken önce bu ödeme dizisini doğru kurmak gerekiyor.[1]
Gösterge fiyatın hassasiyeti
370 milyon riyallik bedelde yüzde 1 değişiklik, benim hesabımla 3,7 milyon riyal demek. Bu yalnızca açıklanan başlangıç tutarına uygulanan bir hassasiyet hesabı; nihai fiyat değişimine ilişkin tahmin içermiyor. Avans 74 milyon riyalde sabit tutulursa aynı 3,7 milyon riyallik fark, tamamlanmada ödenecek bakiyeye geçer. Fiyatın hangi düzeltmelere tabi olacağı kesin sözleşmelerde kararlaştırılacak. Dolayısıyla gösterge bedeli kullanarak yapılan her sermaye hesabı, aynı fiyat varsayımını taşıyor.[1]
Mutabakatın tamamlanma taahhüdü vermemesi, avansın bağlandığı diğer koşulları ortadan kaldırmıyor. Müzakere, münhasırlık, süre, fesih ve avans hükümleri bağlayıcı. Belgede, kesin sözleşmelerin imzalanması, 12 ayın dolması veya tarafların yazılı olarak sona erdirmesinden hangisi önce gelirse o tarih esas alınıyor. Yönetim bu süre içinde bir işlem üzerinde çalışmak için nakit ayırıyor. Avansın iade edilebilirliği, satın almanın gerçekleşmeme riskine karşı koruma sağlıyor; işlem tamamlandıktan sonraki faaliyet marjını ise süt üretimi ve sözleşme koşulları belirliyor.[1]
Sürünün yanında iki faaliyet sözleşmesi
Ekonomik hesabın ikinci yarısı, aynı anda imzalanması öngörülen iki sözleşmede. NADEC bir geçiş döneminde NADA’nın çiftliğini kullanacak; ayrıca NADA’ya uzun vadeli çiğ süt satacak. Çiftliğin kullanım şartları, sürünün çalıştırılmasına ilişkin giderleri; süt alım sözleşmesi ise üretimin gelir tarafını etkiler. Bu nedenle satın alma fiyatının değerlendirilmesi, varlığın devriyle birlikte bu iki ilişkinin şirket içinde bıraktığı kazancı da içermeli. Sürü, çiftlik kullanımı ve süt satışı aynı işin birbirine bağlı nakit kalemleri.[1]
Şirket açısından yararlı karşılaştırma, sütün satışından kalan katkıyla bu katkıyı elde etmek için bağlanan sermaye arasında. Aynı satın alma fiyatı altında, çiftlik kullanımına daha fazla ödeme yapılması ya da süt satışından daha düşük birim katkı kalması, yatırımın işletme getirisini azaltır. Daha elverişli koşullar ise ters yönde çalışır; bu, sözleşme hassasiyetinin yönünü gösteren bir hesap ilişkisi. NADEC’in nakdi için esas soru, 74 milyon riyallik avansın ardından sürüye ayrılan toplam sermayenin, birlikte kurulacak süt işinde ne kadar kazanç üretebildiği.[1]