Artış nereden geldi
2025-26 döneminde toplam gelir, GERS istatistiklerine göre 6,3 milyar sterlin ve yüzde 6,9 artışla 98,3 milyar sterline ulaştı. Bu artışın 2,4 milyar sterlin tutarı ulusal sigorta primlerinden, 1,5 milyar sterlin tutarı gelir vergisinden geldi; ikisi birlikte artışın büyük bölümünü oluşturuyor. Açık deniz kalemi ters yönde hareket etti: petrol ve gaz fiyatları gerilerken Kuzey Denizi geliri 0,4 milyar sterlin azalarak 3,2 milyar sterline indi.[1]
Yani artışı büyük ölçüde kazanç üzerinden alınan iki vergi taşıdı; hem de dengeyi tarihsel olarak yastıklayan açık deniz gelirlerinin daraldığı bir dönemde. Bu tablo, iyileşmenin bordro üzerinden finanse edildiğine işaret ediyor; varil fiyatının katkısı aynı dönemde azaldı. Karşı okuma da mümkün: tahsilat, çalışan sayısı arttığı ya da ücretler nominal olarak yükseldiği için de büyümüş olabilir. O durumda tek bir çalışanın üzerindeki yük hiç artmamış olabilir. Yayın toplamları veriyor; oranları ve dağılımı vermediği için ikisi arasında karar veremiyor.[1]
Kişi başına rakam neyi söylemiyor
GERS serisinde kişi başına gelir 17.718 sterlin, Birleşik Krallık genelinde 17.720 sterlin; aradaki fark yuvarlamada kaybolacak kadar küçük. Kişi başına harcama ise 22.281 sterline karşılık 19.561 sterlin. Net mali açık 0,6 milyar sterlin daralarak 25,3 milyar sterline, yani GSYİH'nin yüzde 10,9'una indi; Birleşik Krallık genelinde bu oran yüzde 4,2.[1]
Kişi başına rakam bir aritmetik ortalamadır ve bir vergi tabanının ortalaması, o vergiyi kimin ödediğini anlatmakta zayıf kalır. Gelir vergisi ile ulusal sigorta primi kazanç üzerinden alınır; dolayısıyla tahsilattaki artış çalışan kesime iner. Ancak bu yükün medyan ücretliye mi, üst dilim eşiğine yakın çalışanlara mı, yoksa prim ödeyen işverenlere mi bindiği bu toplamlardan okunmuyor. Aynı toplam, tüm ücretlilere yayılan bir artıştan da, tepede yoğunlaşan bir artıştan da çıkabilir.[1]
Aynı boşluk, buradaki daha önceki bir yazıda ters yönden görünmüştü: yakıt desteğindeki rakam rafinerilerin defterindeki açığı ölçüyordu, tüp almaktan vazgeçen haneler ise ölçüme hiç girmiyordu. Burada ölçüm gelir tarafında eksiksiz, yük tarafında sessiz. Meseleyi çözecek seriler — dilimlere göre gelir vergisi tahsilatı ve ulusal sigorta priminin çalışan ile işveren arasındaki paylaşımı — bu yayının dışında kalıyor.[1], [2]
Sıradaki sınav
Petrol ve gaz fiyatları, 2025-26'da açık deniz tahsilatını aşağı çeken düzeyin üzerinde kalırsa 3,2 milyar sterlin tutarındaki açık deniz katkısı bu istatistiklerin bir sonraki sürümünde artar ve gelir artışının kazançlardan gelen payı geriler. Bir yıl sonra bakılacak rakam bu. O rakam da bu yılki artışı hangi hanelerin taşıdığını yine söylemeyecek; onun için tahsilatın dilimlere göre dağılımı gerekiyor.[1]