Gerçekleşmeyen salımın biçimi

Güneş ve rüzgârın 2025’te önlediği karbondioksit salımı, yeni bir hakemli araştırmanın hesabına göre 4,1 gigaton. Bu sayı, atmosferden çekilip çıkarılmış karbonu anlatmıyor. Araştırmacılar gözlenen enerji üretimini, aynı enerjinin fosil yakıtlarla sağlandığı varsayımsal durumla karşılaştırıyor. Bu fark, temiz üretimin yokluğunda ortaya çıkması hesaplanan salım. Elektrik üreten tesislerin etkisi böylece bacası tütmeyen bir karşılaştırmada görünür oluyor.[1]

Ben bu hesabın insanın geleceği düşünme biçimi açısından değerli olduğunu düşünüyorum. Ortaya çıkmış zararın fotoğrafını çekmek daha kolay; gerçekleşmesi önlenmiş zarara bir biçim vermek ise hayal gücü istiyor. Burada o hayal gücünü enerji hesabı sınırlıyor. Güneş panelinin sessizliği, elde tutulur bir toplumsal kazanımın ölçüsüne dönüşüyor. Böyle bir ölçü, umuda somut bir nesne veriyor: kurulmuş ve elektrik üreten bir tesis.[1]

Aynı çalışma, 2019–2025 arasında küresel fosil karbondioksit salımlarının yılda ortalama yüzde 0,8 arttığını hesaplıyor. Güneş, rüzgâr ve elektrikli araçların yaygınlaşmadığı karşılaştırmada yıllık artış yüzde 1,9. Bu kazanım ile süren artış aynı tabloda duruyor. Bu teknolojilerin kurulum hızının bugünkü düzeyde kalması, salımların sürekli azalmasını güvenceye almıyor. Enerji talebi, hava koşulları, ekonomik hareketlilik ve yakıt fiyatları da sonucu etkiliyor.[1]

Yavaş değişen dünyanın sorumluluğu

Bu iki bulguyu birlikte düşünmek, geleceğe ilişkin iki kolay duygudan uzaklaşmama yardım ediyor. Hesaplanan kazanım, her çabanın sonuçsuz kaldığı düşüncesine karşı bir dayanak sunuyor. Salımların artmayı sürdürmesi de kazanımı bir tamamlanma duygusuyla karşılamayı güçleştiriyor. Bana kalırsa burada daha zahmetli bir umut var: değeri görülebilen bir işin sürdürülmesi. Umudun ağırlığını, onun gerektirdiği tekrar ve bakım oluşturuyor. Bu umudu sınamak için her yıl kurulan temiz üretim kapasitesinin hızını ve fosil salımların yönünü birlikte izlemek gerekiyor.[1]

Araştırmadaki araç hesabı bu süreyi elle tutulur hale getiriyor. Modelde araçların ortalama hurdaya ayrılma yaşı 15 yıl. Elektrikli otomobil satışlarının değişmesiyle yollardaki bütün filonun değişmesi farklı hızlarda ilerliyor. Çalışmanın 2028’e uzanan senaryoları da yıllık temiz enerji eklemelerinin sabit kaldığı yol ile hızlanmayı sürdüren yolu ayırıyor. Bunlar belirli bir salım zirvesinin gerçekleşme olasılığını veren tahminler değil; farklı varsayımların sonuçları.[1]

Benim için bu süre, sorumluluğun kimler arasında paylaşılması gerektiği sorusunu açıyor. Otomobil satın alan kişiye yöneltilen çağrıya; elektrik sistemini planlayanların, ulaşım yatırımlarını belirleyenlerin ve kamusal kaynakları dağıtanların sorumluluğunu da eklemek gerekiyor. Bunu makalenin ölçtüğü bir toplumsal sonuç olarak söylemiyorum; yavaş yenilenen araç ve enerji altyapısından çıkardığım etik soru bu. Bir seçimin değerini tartarken, o seçeneğe kimlerin erişebildiğini de sormayı önemsiyorum.[1]

Önlenmiş salımın hesabında beni etkileyen, henüz kurulmamış bir geleceğin bütünüyle karanlık olmaması. Hesabın varsayımları var; hayatın talebi ve siyaseti de değişiyor. Yine de çalışan bir tesisin, yıllar boyunca kullanılan bir aracın ve onları değiştirmek için ayrılan emeğin anlamını düşünmek mümkün. Geleceği miras almak, başkalarının bugün yaptığı işlere de bağlı. Ben umudu, bu emeğin kime ulaştığını sorabilen bir merakta buluyorum.[1]