Harcamadan kazanca geçiş
Derayah’ın büyüme yatırımlarının bugünkü bedeli gelir tablosunda görünüyor: ilk dokuz ayda gelir %4 artarken faaliyet giderleri %14,9 büyüdü. Ben bu farkı, hissedarın yeni harcamadan ne zaman kazanç elde edeceğini belirleyen eşik olarak okuyorum. Şirket, harcamaları 2030 hedeflerine yönelik teknolojik ve işletme yetenekleriyle ürün geliştirmeye bağlıyor. Bu amaç anlaşılır; fakat yatırımın ekonomik başarısını değerlendirmek için bugünkü maliyet ile ileride beklenen katkıyı ayrı tutmak gerekiyor. Giderlerin stratejik olması, gelir tablosundaki yüklerini ortadan kaldırmıyor.[1]
Açıklanan büyüme oranlarını aynı ilişki içinde sınamak mümkün. Giderlerin gelire oranı için önceki dönemi 100 kabul edersem, yeni oran yaklaşık 110,5 olur: 114,9 / 104 × 100. Bu, gider yükünün göreli olarak yaklaşık %10,5 arttığı anlamına gelir; gider oranına aynı büyüklükte yüzde puan eklendiği anlamına gelmez. Hesap yalnızca açıklanan yuvarlanmış büyüme oranlarını kullanıyor. Başlangıçtaki gider oranını varsaymadan, mevcut harcama temposunun her birim gelire düşen maliyeti hangi yönde değiştirdiğini gösteriyor.[1]
İki ayrı kâr kanalı
Bu baskı işletme kârında da görülüyor. Dokuz aylık gelir 683,14 milyon Suudi riyalinden 710,79 milyon riyale çıkarken işletme kârı 412,57 milyon riyalden 399,89 milyon riyale indi. Şirketin açıklamasıyla uyumlu yorumum, genişleme giderlerinin mevcut gelir artışını geride bıraktığı yönünde. Alternatif bir etki de gelir bileşiminin değişmesi olabilir: özel komisyon gelirleri artarken aracılık ve varlık yönetimi gelirleri geriledi. Açıklanan toplamlar bu etkilerin her birini sayısal olarak ayırmadığı için bütün daralmayı tek bir yatırım kararına yüklemiyorum.[1]
Net kâr tarafındaki daralma daha sınırlı: tablodaki tutarlarla 311,61 milyon riyalden 303,16 milyon riyale, yani %2,7 düşüş var. Derayah, D360 Bank zararlarından kendisine düşen payın azaldığını belirtiyor. Bu azalış hissedarın toplam kazancını destekliyor; fakat Derayah’ın kendi faaliyet giderlerinden elde ettiği verimle aynı kanal değil. Banka zararının hafiflemesini, teknolojik harcamaların getirisinin gerçekleştiği şeklinde okumak iki farklı kâr kaynağını birbirine karıştırır. Hisse başına kârın 1,25 riyalden 1,21 riyale gerilemesi de toplam kârın hissedara yansıyan sonucunu gösteriyor.[1]
Son çeyreğin sınırı
Üçüncü çeyrek, dokuz aylık baskının yanında daha iyi bir yakın dönem karşılaştırması sunuyor. Gelir yıllık %1,8 artarak 242,23 milyon riyale, işletme kârı %0,5 artarak 138,54 milyon riyale çıktı. Net kâr %5,7 yükselerek 105,37 milyon riyal oldu. Önceki çeyreğe göre ise gelir %0,7, işletme kârı %4,5 ve net kâr %4,6 arttı. Bu sonuç, ilk dokuz aya ait gider baskısını silmiyor; son çeyrekteki iyileşmeyi de dokuz aylık düşüşün içinde kaybetmemek gerekiyor.[1]
Hissedar açısından yatırım tezinin taşıdığı varsayım, bugünkü harcamanın ileride daha güçlü faaliyet kazancı sağlayabilmesi. Benim için ayrım burada: D360 katkısının iyileşmesi toplam kârı destekleyebilir, büyüme yatırımının karşılığı ise gelir ile faaliyet gideri arasındaki ilişkide aranmalı. Yeni ürünlerden ne kadar gelir geldiğini bilmeden bu harcamalara getiri oranı atamak mümkün değil. Açıklanan sonuçların bugünkü hükmü daha dar: şirket yeteneklerine yatırım yapıyor, ancak dokuz aylık ölçekte her birim gelir daha ağır bir faaliyet gideri yükü taşıyor.[1]