Kota yerinde duruyor

Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman 6 Eylül'de çevrim içi toplandı ve eylül ayı için belirlenen zorunlu üretimi ekimde de sürdürme kararı aldı. Nisan ve Kasım 2023'te duyurdukları gönüllü kısıntılar olduğu yerde kaldı, İşbirliği Bildirgesi kapsamındaki uyum taahhüdü yinelendi ve bir sonraki toplantı 4 Ekim'e konuldu.[1]

Bir kota kararı, kâğıt üzerinde izin verilen varilin ölçüsüdür; limana ulaşan varili başka şeyler belirler. Bu köşe 31 Ağustos'ta Brent'in 90,07 dolarlık seviyesini Hürmüz rota riskinin fiyatı olarak okumuş, Kharg Adası'nın günde 7 milyon varillik yükleme kapasitesini de aynı ölçeğe koymuştu. Eylül düzeyinin ekime taşınması o rota riskine dokunmuyor.[1], [3]

Rota ve rafineri, kuyudan önce geliyor

Ağustosta Bab-ül Mendep'ten Avrupa'ya günde yaklaşık 200.000 varil dizel geçti; bu hacmin kabaca yüzde 60'ını Hindistan rafinerileri sağladı. Rota mart ve nisanda neredeyse durmuştu, ağustos hacmi bir yıl öncesine yakın seyretti. Rusya'nın deniz yoluyla dizel ve gazyağı ihracatı ise ayın ilk 25 gününde günde 150.000 varil dolayında kaldı; bir yıl öncesine göre günde 610.000 varil daha az ve beş yıllık mevsimsel ortalamanın yüzde 81 altında.[2]

İki tablo yan yana konduğunda sıralama netleşiyor: ham petrol kotası sabit tutulurken Avrupa'nın dizel arzını belirleyen kalem, Bab-ül Mendep'ten geçen hacim ve o hacmi üretebilen rafineri kapasitesi oldu. Rusya'nın ihracatındaki 610.000 varillik boşluğu Hindistan'daki damıtma kapasitesi ve daha uzun bir taşıma bacağı kapattı; ek bir kota bu işi görmedi. OPEC+ izin verilen varili belirler, ürünü Avrupa'ya taşıyan rotayı ve ham petrolü dizele çeviren üniteyi belirlemez.[1], [2]

Ekim toplantısına kadar izlenecekler

İzlenecek eşik açık: Rusya'nın deniz yoluyla dizel ve gazyağı ihracatı beş yıllık mevsimsel ortalamanın yüzde 81 altındaki seviyesinden toparlanmaz ve Bab-ül Mendep'ten Avrupa'ya giden hacim günde 200.000 varil bandında kalırsa, 4 Ekim toplantısı ekim için belirlenen zorunlu üretimi kasıma da taşıyabilir. Rus ihracatının o boşluğu kapatması karşı sinyal olur; teslim edilen dizel rotaya daha az bağımlı hale gelir ve kota kararı yeniden ağırlık kazanır.[1], [2]