Belgeli kısım ve iddia edilen kısım
Sağlam zemin dar. Glencore, Radiant World ve ilişkili şirketlerle işlemleri için 480 milyon dolar karşılık ayırdı; bu, halka açık şirket tarihindeki en büyük alım satım zararlarından biri. ABD Adalet Bakanlığı, Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu ve Singapur polisi Radiant World'ün faaliyetlerini soruşturuyor. İngiltere Yüksek Mahkemesi geçen hafta Jefferies Financial Group'un talebiyle hem Radiant World'ün hem Sapphire'ın varlıklarına tedbir koydu. Bir karşılık, bir tedbir ve üç soruşturma: bunlar tartışmalı değil.[1]
Geri kalanı taraflı ağızlardan geliyor ve öyle okunmalı. Sapphire Minmetals Corporation başkanı Rakesh Sethi ilişkiyi kıdemli ortak ile kıdemsiz ortak arasındaki bir ilişki diye tanımlıyor. Radiant World'ün avukatları geçen haftaki mektupta Glencore'un işe alımları onayladığını, ödemeleri yönlendirdiğini, fon toplama ve fiyatlama konusunda danışmanlık ettiğini yazıyor. Glencore sözcüsü ise kısa ve net: "Bu iddialar dayanaksızdır ve Glencore bunlara güçlü biçimde itiraz edecektir". İki taraf da bir davanın içinde konuşuyor; ikisinin de anlatısı kendi zararını başkasının kararına bağlıyor.[1]
Sınır şirketi ölçer, ilişkiyi değil
Sethi'nin anlattığı bir ayrıntı, doğru olup olmadığından bağımsız olarak, kredi riski yönetiminde tanıdık bir boşluğu adlandırıyor: ona göre Glencore'un bir şirkete 500 milyon dolar üzerinde risk alamama sınırı var ve grup bu yüzden biraz daha istendi. Sethi'ye göre birbirine bağlı ama hukuken ayrı şirketlerden oluşan yapı tam da bu nedenle Glencore'a uygun geldi. Anlatı doğruysa, sınır her şirkette ayrı ayrı sağlanırken ticari ilişkinin karşı tarafı tek kalıyor. Bunun bir başka açıklaması da var ve zayıf değil: ayrı sahipliği, ayrı yönetimi ve ayrı defteri olan şirketler gerçekten ayrı kredi riskleri olabilir. Glencore, Sapphire ile Radiant World'ü tek bir birleşik grup olarak gördüğünü söylüyor; iki şirket ise hukuken ayrı olduklarını belirtiyor.[1]
Yoğunlaşma yalnızca kredi tarafında değil, akışta da görünüyor. Sethi, Sapphire'ın 2025'te Glencore ile demir cevheri alım satım hacminin 30 milyon ton olduğunu söylüyor; Glencore'un kendi bildirdiği demir cevheri hacmi 95,4 milyon ton. Radiant'ın kendi sitesine göre 2025 hacmi 80 milyon tondan fazla. Bu rakamlar da tartışmalı olabilir, ama büyüklük sırası bir şeyi anlatıyor: tek bir ilişki, bir emtia masasının hacminin kayda değer bir bölümünü taşıyorsa, o masanın karşı taraf riski kâğıt üzerindeki şirket sayısına değil, ilişkinin kendisine bakarak ölçülmeliydi.[1]
Kim kime ne kadar borçlu?
Şimdi ortada birbirini tutmayan tutarlar var. Sethi'ye göre Glencore beş altı ay önce Sapphire'a ödemeleri durdurdu ve tutarların Sapphire'ın borcundan mahsup edilmesi gerektiğini söyledi. Sapphire'ın avukatları 261 milyon dolar ve 79 milyon dolar için iki ihtar gönderdi; Sethi toplam alacaklarının 900 milyon dolardan fazla olacağını söylüyor. Radiant World'ün avukatları zararı 1,4 milyar dolardan fazla tahmin ediyor ve mektuplarında Glencore'un temmuz 2021 civarında açık türev pozisyonlarını kapatıp yaklaşık 1,16 milyar dolar risk olduğunu ileri sürdüğünü yazıyor. Bunların hiçbiri kesinleşmiş rakam değil; hepsi bir tarafın kendi defterinden okuduğu tutar. Karşılıklı mahsup talepleri tam da bu yüzden tehlikeli: her taraf kendi alacağını netleştirilmiş sayarken, arada duran nakit ödenmiyor.[1]
Bu dosyada izlenecek eşik dava dilekçelerinde değil, iki somut yerde: mahkeme kararında ve bilançoda. İngiltere Yüksek Mahkemesi'nin Jefferies Financial Group talebiyle koyduğu varlık tedbiri kaldırılır ya da daraltılırsa, alacaklının elindeki en güçlü koz zayıflar. Glencore bir sonraki finansal sonuçlarında 480 milyon dolar tutarındaki karşılığı yukarı taşırsa, şirket kendi zararını taraf iddialarından bağımsız olarak yeniden ölçmüş olur. İkisinden biri gerçekleşene kadar elimizde bir karşılık, bir tedbir, üç soruşturma ve birbirini tutmayan tutarlar var. Bir emtia masasının karşı taraf sınırının neyi saydığı sorusu ise dosya kapansa bile yerinde duruyor.[1]