2011'de açılan yargı yolu

BM Güvenlik Konseyi, Libya'daki durumun incelenmesini Şubat 2011'de Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne bıraktı. 1970 sayılı karar, Libya'daki suç iddialarının ülke dışında da soruşturulabileceği bir yol açtı. Kasım oturumunda başsavcı vekili Mame Mandiaye Niang bu kararın iki farklı sonucunu anlattı. Bir adam Lahey'de yargılanacak. Aynı cezaeviyle bağlantılı diğer adam hakkında Trablus'ta hapis cezası var, fakat Niang onun serbest olduğunu ileri sürüyor.[1]

Libya dosyasında Lahey'de hâkim karşısına çıkan ilk sanık Halid Muhammed Ali el-Hişri oldu. Almanya, eski Mitiga Cezaevi yetkilisini yakaladı ve Aralık 2025'te mahkemeye teslim etti. İtalya ise aynı cezaevinde görev yapmış Usame el-Mısri Nceym'i UCM'nin kararıyla tutukladıktan sonra Trablus'a gönderdi. Bu iki davanın suçlamaları ve yargı aşamaları ayrı. Karşılaştırılabilecek nokta, Avrupa'daki tutuklamaların ardından sanıkların hangi mahkemenin önüne çıktığı. Sevkin açtığı yolun işleyişini devletlerin teslim kararları belirledi.[1]

Mahkûmiyet kararı ve yaklaşan dava

Temmuzda Lahey'deki hâkimler, Hişri hakkındaki 17 suçlamanın tamamını yargılamaya gönderdi. Bir ay önce Trablus'ta Nceym, cezaevindekilerin haklarını ihlalden yedi yıl dört ay hapis cezası almıştı. Konsey'deki kasım oturumu, birinin davası için tarih belirlenmişken diğerinin cezasının uygulanıp uygulanmadığını sorma fırsatı verdi. Nceym'in serbest olduğu iddiası Niang'a ait. Hişri hakkındaki suçlamaların hükme bağlanması da yargılamanın konusu.[1]

Trablus'ta verilen ceza, Libya mahkemelerinin kendi dosyalarını yürütebildiğini de gösteriyor. Ulusal yargı işlediğinde mağdurlar davalarını ülkelerinde takip edebilir. Bu dosyada Niang'ın itirazı, cezanın uygulanması üzerinde duruyor. Danimarka'nın aynı oturumda hem tutuklama kararlarının uygulanmasını hem de delil paylaşımını istemesi, 2011'de açılan yargı yolunun bugün hangi iki adımı gerektirdiğini açıklıyor. Mağdurlar açısından bunlardan ilki sanığın mahkemeye çıkarılması, ikincisi ise mahkemenin önündeki iddiaları sınayabilmesi.[1]