Tasarının çizdiği sınır

İspanya Meclisi tasarıyı 168'e karşı 31 oyla ve 145 çekimserle geçirdi; metnin yasalaşması için Senato'dan da geçmesi gerekiyor. Yol, 29 Eylül 1977'den önce Batı Sahra'da doğanları ve birinci derece altsoylarını kapsıyor: bu kişiler olağan ikamet şartını yerine getirmeden İspanyol vatandaşlığına başvurabilecek. İspanya'da yasal olarak yaşayan hak sahipleri için bekleme süresi 10 yıldan iki yıla iniyor. Böylece Madrid, hak sahipliğini bir doğum tarihine bağlıyor; ikamet yeri belirleyici olmuyor.[1]

İspanya, Batı Sahra'daki yönetimini 1976'da sonlandırdı; toprak o günden bu yana ihtilaflı ve Fas burayı egemenliğinin parçası sayarken, Polisario Cephesi bağımsızlık istiyor. Tasarıyı savunanlar, İspanyol yönetimi sırasında bölgede doğanların çekilmenin ardından zor bir hukuki durumda bırakıldığını söylüyor. Hak sahipliği sınırı tam da bu çekilmenin hemen ötesine düşüyor; bu yüzden Madrid'deki tartışma bugünün haritasından çok bir ayrılışın tamamlanmamış hesabına dair.[1]

Araç zaten elde

İspanya 2015'te, kökenini ve ülkeyle özel bağını belgeleyebilen Sefarad Yahudileri için benzer bir usul açmıştı; düzenleme 1492'de başlayan sürgüne bağlanıyordu. Sahravi yolu aynı tasarımı yineliyor: belgelenmiş bir tarihsel bağ, özel bir usul ve sonunda hukuki bir statü. Tarihi vatandaşlığa çevirme işini Madrid daha önce de yaptı ve bu aracın ne yaptığını biliyor.[1]

Tasarım işliyor, çünkü toprağa dokunmadan statü veriyor: yasa Batı Sahra'nın statüsünü değiştirmiyor, bağımsız bir Sahravi devletini tanımıyor ve hak sahiplerine toprak üzerinde egemenlik vermiyor. Toprak sorusunun çözülmediği bir yerde yürüyebilmesini sağlayan da bu. Meclisteki bölünme ise başka yöne işaret ediyor: Sosyalist Parti ile Sumar lehte oy verdi, Halk Partisi çekimser kaldı, Vox aleyhte oy kullandı. Bu yüzden zamanlamayı aracın mantığı kadar meclis aritmetiği de açıklıyor olabilir.[1]

Kuralın döndüğü yer

Falkland Adaları üzerine 1 Eylül'deki yazıda, yazıya geçmemiş bir egemenlik sorusunun bir başkente tutumunu sonradan yeniden açma imkânı verdiğini savunmuştum. Buradaki benzemezlik tam da bu noktada: Madrid'in tutumu yazılı, çünkü 2022'de Fas'ın özerklik önerisini uzlaşmanın en ciddi, gerçekçi ve güvenilir zemini olarak destekledi ve tasarı bunu resmen değiştirmiyor. Yazısız kalan, tarihsel bağı hukuki statüye çevirme kuralı; Rabat da tam bu kural üzerinden kendi tarihsel ve coğrafi ilişkisinin Ceuta ile Melilla söz konusu olduğunda neden konu dışı sayıldığını sorabilir.[1], [2]

Ölçülebilir bir sonraki adım dar. Senato metni Meclisten çıktığı hâliyle onaylarsa hak sahipliği yine 29 Eylül 1977 doğum tarihine ve birinci derece soy bağına bakacak; İspanya'da geçirilen süre belirleyici olmayacak. Sınırı bir takvim olan yasa, Madrid için uygulaması kolay ve o tarihin kendisi dışında bir zeminde itirazı zor bir metindir.[1]