Westerplatte'de şafak öncesi bir ödeme çağrısı
Karol Nawrocki, Gdańsk'ın kuzey ucundaki Westerplatte yarımadasında şafak öncesi düzenlenen törende Almanya başbakanına ve Alman ulusuna seslendi; savaş tazminatı meselesinin tarihsel adaletle birlikte gelecek de gözetilerek çözülmesini istedi. Tören, 1 Eylül 1939'daki Alman saldırısının üzerinden 87 yıl geçtiğini hatırlatıyordu. Milliyetçi bir tarihçi olan Nawrocki, Polonya'ya dönük gerçek ve sağlam bir ittifakın Berlin'deki müttefiklerin tazminat ödemesini şart koştuğunu söyledi. Polonya'nın gelecek her meblağı Polonya silahlı kuvvetlerine ve Polonya savunma sanayisine aktaracağını ekledi. Böylece Batı kredisi almak zorunda kalınmayacağını, hak edilenin alınacağını söyledi. Nawrocki'nin dilinde ödeme, silahlı kuvvetlere ve savunma sanayisine gidecek bir meblağdır.[1]
Polonya liderleri her yıl 1 Eylül'de Westerplatte'de toplanır. Yarımadayı savunan yalnız kalmış Polonya askerleri o sabah 4.45'te Alman güçlerinin saldırısına uğramış, 7 gün direndikten sonra teslim olmuştu. Donald Tusk aynı Westerplatte törenine katıldı, ardından Luftwaffe'nin o sabah 4.40'ta bombaladığı ilk Polonya kenti Wieluń'deki anmaya geçti. Wieluń'ün 16.000 sakininin 1.000'den fazlası öldü. Yarımadanın miras aldığı saat yıldönümünün kendisidir; bu saat her eylülde yeniden kurulur. Yıldönümü bir ödeme belgesi yazmaz. Tusk'ın Wieluń durağında duran şey, 4.40'ta başlayan bombardımanın sayılan kaybıdır.[1]
1953 feragatinin tarafları uyuşmuyor
Polonya'da 2015 ile 2023 arasında görev yapan milliyetçi hükümet, neredeyse 6 yıllık işgaldeki yıkım için Almanya'dan 1,3 trilyon euro tutarında tazminat istemişti. Başbakan Donald Tusk'ın şimdiki hükümeti bu tutarın peşine düşmedi; Berlin'den bir düzeyde tazminat arayışını da bırakmadı. 2024'te Polonya dışişleri bakanı Radoslaw Sikorski, Almanya'dan bu savaş kayıpları için bir tazminat ya da telafinin yaratıcı bir biçimini düşünmesini istemişti. Sayfadaki 1,3 trilyon euro tutarı ile adı konmamış düzey yan yana duruyor. İkisinden de yayımlanmış bir Alman belgesi çıkmadı. Tusk hükümeti 1,3 trilyon euro tutarını bırakmış, talebi kapatmamıştır. Sikorski'nin 2024 çağrısında bir oran ya da ödeme takvimi yoktur.[1]
Berlin, Polonya'nın 1953'te başka talepten feragat etmesini dayanak göstererek savaş tazminatı meselesini kapanmış sayıyor. Varşova bu noktayı kabul etmiyor; feragatin o dönemdeki Polonya komünist makamlarınca yapıldığını ileri sürüyor. İmzacısını tanımayan taraf için feragat, ödemeyi kapatmış bir işlem olarak durmaz. Nawrocki'nin Westerplatte'deki şartı bu boşluğun üzerine kuruludur: Berlin'in kapalı saydığı metin, Varşova'nın tanımadığı bir imzacının 1953 metnidir. Rakip okuma da aynı derecede düzdür. Berlin kapanmayı 1953 feragatinin yanında adı konmamış sonraki anlaşmalara da dayandırıyor olabilir ve yıldönümü çağrısı bir ödeme belgesi çıkarmak üzere yapılmamış olabilir.[1]
Westerplatte yıldönümü yıllık; şartı koyan bu kez cumhurbaşkanlığı
Donald Tusk, aynı Westerplatte töreninde Batılı müttefikler arasında birlikten söz etti ve kötülüğün yeniden Polonya sınırının ötesinde dolaştığını söyledi; bu söz Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline işaret ediyordu. Tusk, bu sonbahar ile bu kışın yalnızca Ukrayna'nın bağımsızlığı için değil Polonya'nın güvenliği için de belirleyici olabileceğini, NATO'nun kâğıt üzerinde bir ittifak olamayacağını ekledi. 1939 tarihi törenin miras aldığı saattir. Tusk'ın adlandırdığı bugünkü tehdit doğudaki bir savaştır. Nawrocki, ihtilaflı 1953 feragatini ittifakın ödeme şartına ve savunma sanayisine bağlıyor. Tusk ise risk olarak kâğıt üzerindeki ittifakı adlandırıyor. Aynı yarımadada iki saat işliyor. Biri 1 Eylül 1939'dan kalma yıldönümü saatidir. Öteki, bu sonbahar ile bu kışın Ukrayna hattına bakan saattir.[1]
Berlin'den yazılı belge, sınavın kendisidir. Berlin bir sonraki 1 Eylül toplanmasına kadar bir tazminat biçimi yayımlarsa, ya da Varşova 1,3 trilyon euro tutarındaki talepten ayrı bir rakam adlandırırsa, 1953 feragati kâğıt üzerinde yeniden açılabilir sayılmış olur; ikisi de görünmezse Nawrocki'nin Westerplatte çağrısı, ihtilaflı bir feragatin törensel yeniden dile getirilişi olarak kalır. Sikorski'nin 2024'teki yaratıcı biçim çağrısının ardından da yayımlanmış bir Alman belgesi yoktur. Bir sonraki 1 Eylül toplanması, o sessizliğin ya da o metnin okunacağı tarihtir.[1]