Başka bir savaş için yazılmış bir tarafsızlık

Beyaz Saray'da kendisine Falkland Adaları'nda İngiliz egemenliğine verdiği desteği yeniden değerlendirip değerlendirmediği sorulduğunda Donald Trump, her tutumu her zaman gözden geçirdiğini ve bunun da bir tanesi olduğunu söyledi. Cümlenin taşıdığı ağırlık, söylediğinden çok söylemediğinde: ABD adaların egemenliği konusunda resmen taraf tutmuyor, uygulamada ise İngiliz yönetimini tanıyor. İngiltere adalar üzerindeki iddiasını ilk kez 17. yüzyılın sonunda dile getirdi ve 1833'ten bu yana adaları neredeyse kesintisiz elinde tuttu; Arjantin de aynı toprak için egemenlik iddiasında bulunuyor. Washington'ın konumu bir söz değil, iki müttefik arasında bilerek bırakılmış bir boşluktur.[1]

O boşluk 1982'de bugünkü anlamını kazandı. Arjantin adaları işgal ettikten sonra Margaret Thatcher hükümetinin gönderdiği deniz görev gücü, Ronald Reagan'ın güçlü diplomatik desteğiyle pekişti; Reagan, Washington aynı zamanda Arjantin'deki askerî cuntanın müttefiki olmasına rağmen İngiltere'nin yanında durdu. Çatışmalarda 649 Arjantinli ve 255 İngiliz asker öldü. Savaş adaların yönetimini geri getirdi, ancak egemenlik sorusunu kâğıda geçirmedi. Resmî tarafsızlık tam da bu sonuçla yaşayabilmek için tasarlanmıştı: taraf tutmayan bir metin, sahadaki tercihe engel olmuyordu.[1]

Belirsizlik neden şimdi kullanılabilir hale geldi?

Tetikleyici Güney Atlantik'te değil. Adı açıklanmayan bir ABD yetkilisi geçen hafta Telegraph'a, İngiltere savunma harcaması taahhütlerini yerine getirmezse Washington'ın tutumunu değiştirebileceğini söyledi. Bunu, Maliye Bakanı John Healey'nin 28 Ekim'deki ilk bütçesinde savunmaya 2030'a kadar GSYİH'nin yüzde 3'ünü ayırma taahhüdünden vazgeçmeye hazırlandığı haberleri izledi; müttefikler ise geçen yıl Lahey'de 2035'e kadar yüzde 5 sözü vermişti. Nisanda sızan bir Pentagon yazışması, İran'la savaş kararına destek vermemesi nedeniyle İngiltere'nin iddiasının gözden geçirilmesini önermişti. Trump'ın sözleri, yönetimin anlaşmazlığı yeni Başbakan Andy Burnham'ın hükümetine baskı için kullanmaya hazır olduğunun en açık işaretiydi.[1]

Mekanizma sade: bir uzlaşma toprağın kime ait olduğunu yazmadan kapandığında, tanıma işleminin kendisi elde kalan bir pazarlık kozuna dönüşür. Washington adaların kime ait olduğunu hiçbir zaman yazmadığı için, soruyu yeniden açmanın hukuki bir bedeli yok; kaldıraç, 1982'nin eksik bıraktığı sayfadan doğuyor. Bu okumanın en güçlü rakibi ise sıradanlık: Başkan her tutumu gözden geçirdiğini söyledi ve bu cümleyi bir siyaset değişikliği izlemeyebilir.[1]

1982 benzetmesinin taşımadığı yük

Benzetme tam da en çok işe yarayacağı yerde kopuyor. 1982'de karar anını bir işgal ve denize açılan bir görev gücü belirlemişti; Washington sıcak bir savaşın içinde iki müttefik arasında seçim yapıyordu. Bugün ortada işgal yok; baskı bir bütçe satırından geçiyor. Reagan'ın tercihi, İngiltere'nin yanında durmanın Arjantin'deki cuntayla ilişkiye rağmen yapılması demekti; bugünkü hesapta Buenos Aires'in yönetimi Washington için bir utanç kaynağı değil. Benzerlik, tekrar anlamına gelmiyor; ortak olan tek şey, kapatılmadan bırakılmış bir başlık.[1]

Bu yüzden asıl gözlenecek şey içerik değil sıralama. Healey 28 Ekim'deki bütçede 2030 için yüzde 3 taahhüdünü düşürürse, tutumun bir kaldıraç mı yoksa gerçek bir siyaset değişikliği mi olduğu, ABD'nin egemenlik diline ilişkin resmî ifadesinin o bütçeden önce mi sonra mı değiştiğinde görülür. Bütçeden sonra gelen bir değişiklik pazarlığı, bütçeden önce gelen bir değişiklik ise gerçek bir kopuşu gösterir. Uzun yayın kendisi de bir uyarı taşıyor: mürekkeple donmuş kavgalar, mürekkep yeterince eskidiğinde yeniden çözülür.[1]