Tanımadan önceki yol
Moskova, Temmuz 2025'te Taliban yönetimini resmen tanıdığında, daha önce yasaklı örgütler listesinde tuttuğu bir hareketle ilişkisinin resmî çerçevesini değiştirdi. Bu haftaki Kabil ziyareti o değişikliğin ardından geliyor: Rus dış istihbaratının başkanı Sergey Narışkin, çarşamba günü Taliban istihbaratının başındaki Abdülhak Vasık ile görüştü. Görüşmenin gündemi açıklanmadı. Buna rağmen tarafların hangi sıfatla aynı masaya oturduğu açık: Moskova'nın artık tanıdığı yönetimin istihbarat kurumu ile kendi dış istihbarat servisi temas kuruyor.[1]
Değişimin izi, tanıma kararından önceye uzanıyor. Narışkin, Haziran 2024'te Taliban'ı Afganistan topraklarını kontrol edebilecek tek güç olarak nitelemişti. Nisan 2025'te Bakü'de yönetimi övdü ve uluslararası tanımanın kaçınılmaz olduğunu ileri sürdü. Bunlar Rus istihbarat başkanının siyasi değerlendirmeleriydi. Sonradan gelen resmî tanıma ise Moskova'nın kendi ilişkisinde yaptığı somut değişiklikti. Böylece fiilî muhatap kabul etme ile resmî hükümet tanıma arasındaki mesafe, Rusya'nın tercihiyle daraldı.[1]
Neden şimdi, hangi kanal üzerinden?
Bu sıralama, bugünkü görüşmeyi tek başına açıklayan bir nedenler zinciri kurmuyor. Moskova, IŞİD'in Horasan yapılanmasının faaliyetlerinden ve Afganistan'daki istikrarsızlığın Orta Asya'ya yayılmasından endişe duyduğunu açıklıyor. Dolayısıyla ziyaretin daha yakın açıklaması, belirli bir güvenlik ihtiyacı da olabilir. Tanımanın sağladığı kurumsal imkân ile bir görüşmeyi gerekli kılan güncel ihtiyaç farklı düzlemlerde işliyor. Geçen yılki karar, bu haftanın gündemini kendiliğinden belirlemiyor.[1]
Yine de değişen resmî statünün bir işlevi var. Benim okumam, tanımanın tarafların temasını süreklilik kazanabilecek bir devletler arası kanal içinde sunmasını kolaylaştırdığı yönünde. Önceki söylem, Taliban'ı sahadaki güç olarak kabul etmeye dayanıyordu; sonraki düzenleme onu Moskova açısından tanınan yönetim yaptı. Daha dar bir açıklama da mümkün: iki istihbarat kurumu, tanıma olmasa bile aynı güvenlik ihtiyacı nedeniyle görüşebilirdi. Bu ihtimal, tanımanın görüşmeyi zorunlu kıldığını değil, resmî çerçevesini değiştirdiğini düşünmek için neden veriyor.[1]
Yakınlaşmanın sınırı
Buradaki belirleyici fark, tanınan hükümet ile askerî müttefikin ayrı statüler olması. Narışkin, 18 Ekim 2025'te Semerkant'taki güvenlik toplantısı sırasında Afganistan'da yabancı askerî üsler kurulmasına karşı çıkmıştı. Ülkenin yabancı üsler olmadan bağımsız kalmasını savunuyordu. Bu tutum, yakınlaşmayı otomatik olarak üs erişimine veya ortak askerî yapılanmaya uzatan bir okumanın önüne engel koyuyor. Kabil'de yapılan yeni görüşmeden de böyle bir düzenleme açıklandığı sonucu çıkmıyor.[1]
Moskova ile Kabil arasındaki dönüşümün somut tarafı, geçmişte reddedilen siyasi statünün daha sonra resmî ilişkiye dönüşmesi. Tanıma, Rusya'nın muhatabını tanımlama biçimini değiştirdi; Afganistan'daki bütün sorunlara çözüm veya başka devletler adına kabul üretmedi. Bu yüzden bugünkü temasın tarihsel ağırlığı, eski bir büyük güç rekabetinin yeniden sahnelenmesinden çok, yakın geçmişte değiştirilmiş bir ilişkinin hangi kurumlar üzerinden sürdürüldüğünde yatıyor. İstihbarat masası, bu değişikliğin görünen kanallarından biri; kalıcı bir ittifakın varlığı hakkında hüküm vermeye yetmiyor. Moskova ile Kabil arasında aynı kurumların tekrarlanan resmî temasları, bu kanalın kurumsallaştığını gösteren bir işaret olabilir; tek ziyaretten kalıcılık sonucu çıkarmak için yeterli dayanak yok.[1]