Sahiplikten ödeme kanalına
ABD Hazinesi’nin Cartel del Noreste kararında şirketler açısından belirleyici hüküm, yüzde 50 sahiplik eşiği. Yaptırım listesindeki kişilerin doğrudan veya dolaylı toplam payı bu düzeye ulaşan kuruluşlar, ayrıca adları yazılmadan da bloke ediliyor. Böylece kararın kapsamı, açıklamadaki dört kişi ve 11 kuruluşun isimlerini kontrol etmekle anlaşılmıyor. Meksika’daki suç örgütüne ilişkin bu işlemde Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi’nin yetkisi, sahiplik zinciri üzerinden başka şirketlere de uzanıyor. Bir işletmenin listedeki adlardan farklı unvan taşıması, bu hükmün dışında kaldığını göstermiyor.[1]
Hedef alınan ticari yapı, yalnızca uyuşturucu taşımacılığıyla tarif edilmiyor. ABD Hazinesi, Meksika’nın sınır kenti Nuevo Laredo’daki La Molienda yarış tesisini, Gamaliel Garza Garcia’nın inşaat şirketi CEGESA’yı ve malzeme tedarikçisi COPASA’yı listeye aldı. Hazine, yarış gelirleri ile inşaat sözleşmelerinin örgütü desteklediğini ileri sürüyor. Bu suç bağlantıları ABD makamlarının iddiaları. Buna karşılık listeye alma kararı ve ona bağlı işlem sınırlamaları, açıkça ilan edilmiş idari işlemler. Şirketlerin karşılaştığı yükümlülük, bu iki ayrı hukuki aşamanın farkını koruyarak okunmalı.[1]
İşlem bağlantısının ikinci ayağı ABD yetki alanı. Bloke edilenlerin ABD’deki veya ABD kişilerinin elindeki malvarlığı donduruluyor ve Ofise bildiriliyor. ABD kişileriyle yapılan veya ABD üzerinden geçen işlemler, izin veya istisna bulunmadıkça genel olarak yasak. Bu nedenle Meksika’da kurulu bir işletme için yaptırımın etkisi, sadece kuruluş adresinden okunamıyor. Sahiplik kuralı kimin kapsama girdiğini; ödeme ve malvarlığı hükümleri ise hangi bağlantının kısıtlamayı devreye soktuğunu belirliyor. Yaptırım metnindeki farklı hükümler, aynı ticari ilişkiye farklı yollardan ulaşabiliyor.[1]
Bankaların ve Meksika’nın rolü
Yabancı bankalara ilişkin hüküm de bu yapıyı genişletiyor. Belirlenen kişiler için önemli işlemleri bilerek kolaylaştıran yabancı finans kuruluşları, muhabir hesap kısıtlamalarıyla karşılaşabiliyor. Muhabir hesap, başka bir banka adına ödeme yürütmenin kanalı. Benim stratejik okumam şu: bu hüküm, yaptırım kapsamını bankaların işlem ilişkileri üzerinden yayma imkânı sağlıyor. Alternatif açıklama, kararın esas işlevinin olağan uyuşturucu gelirlerini kesmek olduğu. Metindeki uluslararası ödeme hükümleri bu idari amacı da destekliyor; özel bir diplomatik pazarlığın varlığını varsaymak gerekmiyor.[1]
ABD Hazinesi, kararın Meksika Mali İstihbarat Birimiyle eşgüdüm içinde hazırlandığını belirtiyor. Bu ayrıntı, Meksika’yı yalnızca dışarıdan kural alan bir taraf olarak anlatmayı zorlaştırıyor. Öte yandan eşgüdüm açıklaması, Meksika’nın bütün varlıkları kendi hukukunda dondurduğu anlamına gelmiyor. ABD kararının doğrudan yükümlülükleri kendi yetki bağlantılarına dayanıyor. İki kurumun birlikte çalışması ile iki hukuk sisteminde aynı sonucun doğması arasında fark var. Stratejik etkiyi değerlendirirken bu farkı korumak, yaptırımın erişimini olduğundan büyük göstermeyi önlüyor.[1]
Kararın etkisi için somut ölçü, listelenen adların sayısından çok bu hukuki bağlantıların işlemlere yansıması. Sahiplik zincirlerinin belirlenmesi, bloke edilen malvarlığının bildirilmesi ve izinlerin kapsamı, uygulamanın gözlenebilir alanları. Açıklama, bu yeni yaptırımın ne kadar geliri kestiğini ölçen bir sonuç sunmuyor. Benim vardığım sonuç, yaptırımın ad listesiyle yetinmeyen bir sahiplik ve ödeme düzeni kurduğu. Ofise listeden çıkarılma başvurusu yolu da açık. Kalıcı etkiyi değerlendirmenin dayanağı, bu düzenin uygulanmasına ilişkin somut sonuçlar.[1]