Elin yeri
Endeavour’un yeni sergisinde göz önce yaklaşık 61 metrelik fırlatma düzenine gidiyor. Ben bu büyük görüntünün içinde bir tutamağa bakmayı öneriyorum. Los Angeles’ta 13 Kasım’da halka açılan merkezde, mekiğin uzay yürüyüşlerinde kullanılan tutamakları da görülebiliyor. Bir insanın elini nereye koyduğunu düşünmek, uzay uçuşunu bedeni olan insanların yaptığı bir işe yaklaştırıyor. Böyle bir sergide değer verdiğim şey, görkemin içinde çalışmanın izlenebilir ayrıntılarına yer açılması.[1]
Eski astronot Garrett Reisman’ın anlattığı ayrıntı bu bakışı somutlaştırıyor. Endeavour ile uçmuş Reisman, aynı tutamakları uzay yürüyüşünde tuttuğunu, nasıl kavrayacağını ve güvenlik bağını nasıl geçireceğini uzun süre çalıştığını söylüyor. Buradaki insani bağ, kahramanlığı büyüten yeni bir sıfat istemiyor. Tekrar tekrar hazırlanılan küçük bir hareket var. Ben o hazırlığa dikkat çekmeyi, uzay araştırmalarına duyulan hayranlığın içine emeği de katmanın bir yolu olarak görüyorum.[1]
Endeavour 1992 ile 2011 arasında Dünya yörüngesine 25 uçuş yaptı. Sergide duran araç bu uçuşlara katılmış nesnenin kendisi. Bu durum, tarih ile ziyaretçi arasında düşünmeye değer bir yakınlık kuruyor. Bir tutamak, geniş görev takviminin içinden tek bir hareketi seçmeye izin veriyor. Mekiğin büyüklüğünü sayıyla kavramakla üzerinde çalışmayı hayal etmek birbirini tamamlayabilir. İkincisine de zaman ayıran bir sergilemeyi daha zengin buluyorum.[1]
Merak için farklı başlangıçlar
Yeni bölümde içine oturulabilen bir kokpit kopyası ve iniş simülatörü de bulunuyor. Gerçek mekiğin açık kısmından ise robot kol, kayışlar ve elektronik donanım görülebiliyor. Bu farklı karşılaşmaların her birine kendi değeriyle bakmayı öneriyorum. Bir kumandayı denemek merakı hareketle buluşturuyor; uçmuş bir parçaya bakmak ise insanı belirli bir geçmişe yöneltiyor. Kopyanın etkileşimiyle özgün nesnenin geçmişini yan yana sunmak, bana kalırsa keşfe katılmak için birden fazla başlangıç veriyor.[1]
Halka açılmanın da somut bir düzeni var. Müze ve yeni uzay bölümü ücretsiz, fakat yoğun ilk günlerde çevrim içi rezervasyon gerekiyor ve zaman dilimi ayırtmak ücretli. Ortak bir bilim deneyiminden söz ederken bu ayrıntıyı da ciddiye alıyorum. Serginin içindeki erişim ile kapıya ulaşmanın koşulları aynı konuşmada yer almalı. Burada savunduğum değer, daha çok insanın bu nesnenin çevresinde kendi dikkatini kullanmasına alan açmak.[1]
Bir uzay mekiğine bakarken herkesin aynı duyguyu yaşamasını beklemiyorum. Buradaki olanağı, insanın merakını kendi ayrıntısından başlatabilmesinde buluyorum: kimi robot kola, kimi kokpit kopyasına, kimi bir tutamağa yaklaşabilir. Benim seçtiğim tutamakta, uzun bir hazırlığın ardından yapılmış insani bir hareket duruyor. Uzay uçuşunu ortak hayal gücümüzde büyütürken o hareketin ölçeğini de koruyan bir müzeyi savunuyorum.[1]