Gelirin kapsamı, mağazanın zamanı
DMart zincirinin işletmecisi Avenue Supermarts’ın eylül çeyreği solo faaliyet geliri 19.206,18 crore rupi oldu. Moneycontrol Hindi’nin 3 Ekim tarihli haberi, şirketin borsalara ilettiği verilerden yıllık yüzde 18,4 artış aktarıyor; önceki yılın aynı çeyreğinde gelir 16.218,79 crore rupiydi. Burada solo, bağlı şirketleri birleştirmeden raporlanan şirket hesabını ifade ediyor. Hissedar açısından ilk soru, bu artışın daha geniş bir mağaza ağından mı, mevcut mağazaların daha yüksek satışından mı geldiği. Toplam gelir bu iki katkıyı ayırmıyor; büyüme oranına mağaza verimliliği anlamı yüklemek bu yüzden erken.[1]
Şirket 30 Eylül itibarıyla 518 mağaza bildirdi. Haziran çeyreğinde üç mağaza eklenmiş ve sayı 503’e ulaşmıştı. İki dönem sonu sayısı arasındaki fark 15 mağaza; bu çıkarma işlemi, eylül çeyreğinde her mağazanın kaç gün satış yaptığını vermiyor. Gelir bir çeyrek boyunca birikiyor, mağaza sayısı ise son günün fotoğrafı. Yeni mağazaların açılış tarihlerini bilmeden bu sayıyı çeyrek boyunca çalışan mağazaların ortalaması yerine koymak, ağın genişlemesiyle mevcut işin gücünü aynı hesaba sıkıştırıyor.[1]
Sanpada paydada kalıyor
Eylülün 518 mağazası içinde, yeniden inşa nedeniyle müşterilere kapalı olan Navi Mumbai’deki Sanpada şubesi de var. Paydanın etkisini sınırlı bir hesapla görmek mümkün: eylülün 19.206,18 crore rupi solo gelirini açıklanan dönem sonu sayısı 518’e bölünce yaklaşık 37,08 crore rupi çıkıyor. Geliri sabit tutup yalnızca Sanpada’yı paydadan çıkararak 517’ye bölünce sonuç yaklaşık 37,15 crore rupi oluyor. Bunlar, aynı çeyrek geliri ile iki farklı dönem sonu mağaza sayısının bölümleri. Çeyrek boyunca açık mağaza başına gerçekleşmiş ortalama satış değiller; Sanpada’nın çeyrek içindeki gelir katkısı için de tahmin içermiyorlar.[1]
Tek şubeyi çıkarmak bu mekanik bölümü yaklaşık yüzde 0,19 yükseltiyor: hesap 518 bölü 517 eksi bir. Demek ki bu dar varsayımın etkisi sınırlı; Sanpada ayrıntısı bütün gelir artışını açıklayan bir neden değil. Daha büyük belirsizlik, kalan mağazaların hangi tarihlerde açıldığı ve satışların aralarında nasıl dağıldığı. Mevcut mağazalar güçlü satış üretmiş olabilir; alternatif olarak yeni mağazaların katkısı toplamı yükseltmiş olabilir. Açılış takvimi ve karşılaştırılabilir mağaza satışları olmadan bu açıklamaları ayırmak mümkün değil. Mağaza sayısını gelirle yan yana koymak yararlı, ona birim ekonomisi hükmü yüklemek ise ayrı bir adım.[1]
Haziranın marjı eylüle taşınamaz
Aynı haberdeki haziran verileri başka bir hesap kapsamına ait: konsolide faaliyet geliri 18.794,53 crore rupi, net kâr 860,61 crore rupi, faiz, vergi ve amortisman öncesi kâr 1.499 crore rupi ve bunun marjı yüzde 8. Eylülün 19.206,18 crore rupi solo geliri için önceki haziran solo gelir karşılığı ise 18.343,49 crore rupi; haberdeki çeyreklik yüzde 4,7 artış bu karşılaştırmaya dayanıyor. Haziranın konsolide gelirini eylülün solo geliriyle aynı seri gibi kullanmak kapsamı değiştirir. Haziranın yüzde 8 marjını eylül gelirine uygulamak da açıklanmış bir eylül faaliyet sonucu üretmez.[1]
Avenue Supermarts için benim burada aradığım bağ, ek mağazaların satış katkısıyla bu mağazalara bağlanan sermaye arasındaki ilişki. Açıklanan gelir ve mağaza sayısı bu ilişkinin başlangıç girdileri, sonucu değil. Eylülün aynı kapsamda kârı, mağazaların faaliyette kaldığı süre ve yeni mağazalara bağlanan sermaye ayrıştırıldığında, genişlemenin hissedara ne taşıdığı daha anlamlı biçimde değerlendirilebilir. Yeni mağazalar henüz tam katkı vermiyor olabilir; mevcut mağazalar toplamı taşıyor da olabilir. Bu iki ihtimal arasında karar vermeden, bugünkü gelir artışını bir marj, talep veya yatırılan sermayenin getirisi hükmüne çevirmiyorum.[1]