Büyümeyi taşıyan kalem
Türkiye ekonomisi 2026'nın ikinci çeyreğinde zincirlenmiş hacim endeksiyle yıllık yüzde 2,3, çeyreklik yüzde 1,1 büyüdü; yıllık rakam piyasa beklentisi olan yüzde 2,7'nin altında kaldı. Harcama tarafında büyümeyi taşıyan kalemin adı belli: yerleşik hanehalklarının tüketim harcamaları yüzde 3,5 arttı, yani hasılanın kendisinden hızlı. Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 1,8 azaldı, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise yüzde 0,6 ile yerinde saydı.[1]
Üretim tarafı aynı ayrımı doğruluyor. Tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörü yüzde 13,3, bilgi ve iletişim faaliyetleri yüzde 8,6 büyüdü; sanayi sektörü yüzde 2,4'te kaldı, ticaret, ulaştırma, konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 0,5 arttı ve inşaat sektörü yüzde 1,9 azaldı. Hanenin harcaması yüzde 3,5 hızlanırken, o harcamanın döndüğü ticaret ve ulaştırma faaliyetlerinin büyümesi yüzde 0,5'te kalmış görünüyor; aradaki fark, hanelerin daha çok almasının üretim tarafında henüz karşılığını bulmadığına işaret ediyor.[1]
Aynı bütçeye eklenen 3,60 lira
Büyümeyi taşıyan bütçe, 1 Eylül'den itibaren yeni bir kalem taşıyor. Motorinin litresi 3 lira daha fazla özel tüketim vergisi ve 60 kuruş daha fazla katma değer vergisi, toplamda 3,60 lira daha fazla vergi taşıyacak. Hanehalkı tüketiminin yüzde 3,5 arttığı bir çeyreğin ardından gelen bu artış, 50 litrelik bir depoyu doldurmayı yaklaşık 180 lira pahalılaştırıyor.[1], [2]
Pompa fiyatının İstanbul'da 81,08 lira, Ankara'da 82,20 lira ve İzmir'de 82,47 lira düzeyine çıkması bekleniyor; doğu illerinde beklenen rakam 83,93 lira ile en yüksek. Ağır araçlarda hesap büyüyor: 1.500 litre kapasiteli bir depo, tam doldurulduğunda yaklaşık 5.400 lira daha fazlaya geliyor. Bu, taşımacılığın maliyetinde sabit bir artış demek; hanenin sepetine ne kadarının geçeceği ise pompa fiyatının bu düzeyde kalmasına bağlı ve şimdilik belirsiz.[2]
Hangi rakama bakmalı?
Eigen Radar'ın 28 Ağustos'taki ekonomi yazısında aynı soru Fransa için sorulmuştu: yatay geçen bir çeyrek hane bütçesinde yer açıyor mu? Türkiye'nin ikinci çeyreği farklı bir yoldan benzer bir yere çıkıyor: büyüme var ve yerleşik hanehalklarının tüketim harcamaları yüzde 3,5 ile hasılanın önünde, ama devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 1,8 azalmış, gayrisafi sabit sermaye oluşumu yüzde 0,6'da kalmış durumda. Bunun başka bir okuması da mümkün: yatırımın zayıflığı talepten çok finansman koşullarıyla ilgili olabilir ve hane harcamasının hızı geçici bir öne çekmeyi yansıtabilir.[1], [3]
Pompa fiyatı eylülde bakılacak rakamı belirleyecek. Verilen düzeylere çıkarsa, 1.500 litrelik depoyu dolduran ağır araç için yaklaşık 5.400 lira daha yüksek maliyet, eylül ayına ait tüketici fiyatlarında akaryakıta bağlı kalemlerin taşıyacağı yük olur. Ortalama bir enflasyon rakamı bunu yumuşatabilir; asıl bakılması gereken, motorine bağlı kalemlerin aylık değişimi.[2]