Binadan işletmeye
Alajuela’daki yeni cezaevinde beş bölümün her biri 1.020 yataklık. Fakat açılış ile işletme arasında hâlâ bir öğrenme süresi var. Tico Times’ın haberine göre cezaevi polisi binayı perşembe günü devralıyor; ilk nakiller ekim sonunda planlanıyor. Cumhurbaşkanı Laura Fernández’in cuma günü El Salvador’daki CECOT’u ziyaret etme tercihi bu aralığa yerleşiyor. Kosta Rika, Salvadorlu teknik yardımla kurduğu yapının ardından günlük yönetim bilgisini de almak istiyor. Bölgesel işbirliğinin elle tutulur ürünü bina; onu işler kılma görevi ise yerel personele kalıyor.[1]
Fernández bu tercihi boş bir övgüyle sınırlamıyor. Önceki başkan Rodrigo Chaves döneminde başlayan CACCO projesine 16,774 milyar kolon harcanmış; El Salvador’un adalet ve savunma bakanları açılışa katılmış. Adalet Bakanı Gabriel Aguilar, kamera, elektronik izleme ve giriş denetimleriyle cezaevinden suç yönetilmesini engellemeyi amaçladıklarını söylüyor. Bu araçlar, hükümetin aradığı kapasiteyi somutlaştırıyor. Aynı yatırımın siyasi bir gösteri işlevi taşıması da mümkün. Binanın tamamlanması iki açıklamayla da uyumlu; suç örgütlerinin içeriden yönetilmesinin gerçekten engellendiği sonucunu henüz vermiyor.[1]
Komşudan hangi uygulama alınıyor?
Ziyaretin diğer ucunda yalnızca daha sert bir cezaevi yönetimi bulunmuyor. Fernández, Bukele’nin bazı çete bağlantılı mahkûmlar için açıkladığı şartlı tahliye önerisini de görüşmek istediğini söyledi. Yerel habere göre öneri, şiddet suçlarında merkezi rol oynamamış ve tehdit altında çetelerle işbirliği yapmış kişileri kapsama almayı amaçlıyor; çete liderleri ile cinayet ve tecavüz gibi suçlardan hükümlüler dışarıda tutuluyor. Başlangıç tarihi ve yararlanacak kişi sayısı açıklanmış değil. Dolayısıyla Kosta Rika’nın incelemek istediği Salvador deneyimi, cezaevine kapatma kadar kimin dışarıda cezasını tamamlayabileceği sorusunu da içeriyor.[1]
Bu ayrıntı, San José’nin komşusundan hazır bir siyasi düzen almak zorunda olmadığını gösteren bir seçenek sunuyor: teknik işletme bilgisiyle tahliye yaklaşımını ayrı ayrı değerlendirmek. Fernández yararlı gördüğü unsurları inceleyeceğini söylüyor; henüz yeni bir işbirliği anlaşması açıklanmış değil. Fernández’in bu açıklaması, seçici öğrenmeyle Bukele’nin siyasi markasına destek olma olasılıklarını tek başına ayırmıyor. Tico Times’ın aktardığı somut tercih, hangi uygulamaların ele alınacağı. Uygulama yetkisinin Kosta Rika’da kimde kaldığı ise bu tercihin iç sınırını belirliyor.[1]
Nakil kararının yerel muhatapları
Açılışta boş kalan yargı koltukları bu sınırı görünür kıldı. Davet edilen hâkimler, savcılar ve yüksek yargı mensupları gelmedi. Fernández yargı yönetimini koordinasyon eksikliğiyle suçladı; bazı görevlilerin suçluların yanında yer aldığını öne sürdü. Bu suçlama yargı mensupları hakkında kanıtlanmış bir bulgu sayılamaz. Cezaevi için dışarıdan teknik destek almak, içerideki kurumlar arasında rıza üretmiyor. Hükümetin daha hızlı ve sert uygulama talebiyle bireysel işlemleri değerlendiren kurumların rolü aynı binada karşılaşıyor. İnsan hakları kuruluşlarının El Salvador’daki keyfî gözaltı iddiaları da bu karşılaşmanın mahkûmlar açısından önemini artırıyor.[1]
Aguilar’ın ilk nakiller için açıkladığı bireysel teknik ve hukuki değerlendirme bu nedenle kritik. Her mahkûm için değerlendirme yapılması, başkanın genel güvenlik söyleminden farklı bir karar aşaması tarif ediyor. La Reforma’nın yüksek güvenlik biriminden gelecek kişiler açısından asıl sonuç, beş yeni bölümün varlığından çok o aşamanın nasıl işlediğinde yatıyor. Kosta Rika hükümeti komşusunun yardımını seçti ve binaya kaynak ayırdı; kendi kurumlarıyla anlaşma ihtiyacını ortadan kaldırmış değil. Modelin yerel anlamı, yabancı örneğe gösterilen hayranlıkta değil, cezaevinin kapısından kimin hangi işlemle geçirildiğinde somutlaşıyor.[1]