Gövdenin açtığı yol
Yaklaşık 0,45 gramlık bir robot, gövdesini değiştirerek sürünüyor, sıçrıyor ve eğimden aşağı yuvarlanıyor. Bir hareket için uygun biçimi alıyor, sonra başka bir hareket için yeniden bükülüyor. Nature Communications’da yayımlanan hakemli deneyin çekiciliği bu çeşitlilikte: aynı küçük gövde, tek bir yürüyüşe mahkûm değil. Henüz bağımsız bir makine değil; elektrik bağlantıları dışarıya uzanıyor. Bu deney, hareketin yalnız bir komutla başlamadığını, komutu taşıyacak gövdenin de onu mümkün kıldığını gözle görülür hâle getiriyor.[1]
Araştırmacılar iki elastomer katmanına farklı görevler vermiş. Sıvı kristal elastomer ısıtıldığında bükülerek gövdenin biçimini hazırlıyor; dielektrik elastomer daha hızlı kasılarak hareket üretiyor. Yumuşak bir iskeletle hızlı bir yapay kasın birlikte çalışmasına benzeyen bu düzen, malzemenin özelliklerini hareketin içine katıyor. Robotun bir engeli aşabilmesi için yalnız ne zaman hareket edeceğinin belirlenmesi yetmiyor; o anda nasıl bir gövdeye sahip olduğu da belirleyici.[1]
Hareketin ölçüsü
Deneylerde sürünme hızı saniyede 2,3 santimetreye, sıçrama uzaklığı gövde uzunluğunun 2,5 katına ulaştı. Robot kendi ağırlığının beş katına kadar yük de taşıdı. Bunlar belirli deney koşullarının sonuçları. Daha fazla ısıtmak her zaman daha iyi hareket sağlamadı: aşırı yumuşama, sıçrama sırasında yere kuvvet aktarımını zayıflatabiliyordu. Tasarımcının elindeki seçenek, her bileşeni olabildiğince güçlü çalıştırmaktan daha incelikli. Biçim, esneklik ve hareket arasında işe uygun bir denge kurulması gerekiyor.[1]
Bu çalışmayı okurken beni heyecanlandıran, makinenin canlıya benzemesinden çok, birden fazla davranışın malzemelerin birlikte düzenlenmesiyle elde edilmesi. Mühendis için hareket seçeneklerini çoğaltmanın bir yolu, gövdenin nasıl değişebildiğini tasarlamak. Bu, küçük bir deneyin desteklediği dar ama yararlı bir düşünce. Buradan bir zihnin doğduğu veya robotun amacı anladığı sonucu çıkmıyor. Hareketin çeşitlenmesiyle kendi başına amaç seçmek arasındaki farkı koruyarak da bu tasarıma hayranlık duyulabilir.[1]
Bağlantıların ötesi
Yazarlar algılayıcıları, küçük güç kaynaklarını ve geri bildirimli denetimi gelecekte bütünleştirmeyi öneriyor. Bugünkü gösterimde bunların tamamı robotun içinde değil. Araştırmacılar için sıradaki somut sınama, dış bağlantılar kaldırıldığında ve zemin değiştiğinde hareketlerin sürüp sürmediğini ölçmek. Böyle bir ölçüm, laboratuvarda verilen hareket komutuyla çevresine göre davranabilen bir makine arasındaki mesafeyi görünür kılar. Bir arama kurtarma görevi veya insanlarla güvenli çalışma gösterilmiş değil; bu deneyi o uygulamaların yerine koymak erken olur.[1]
Bu robotla karşılaşan okura kalan soru daha sade: bir makinenin yapabildiğini söylerken gövdesini, aldığı enerjiyi ve onu yönlendiren kişiyi birlikte görüyor muyuz? Bu deneyde hareket, hepsinin kurduğu düzenin içinde gerçekleşiyor. Gövdenin değişebilmesi o düzeni daha zengin kılıyor. Makinenin kendi başına yaşadığı bir gelecek tasarlamadan da, bir malzeme katmanının ona yeni bir hareket yolu açmasını önemseyebiliriz. Şaşkınlığın burada gerçek bir dayanağı var: aynı yumuşak gövdede, farklı hareketlere yer açılmış olması.[1]