Ödemeyi sonlandırırken para nerede kalıyor?

ABD Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisinin, kısaca OFAC’ın, Irak’taki International Development Bank for Investment and Finance için yayımladığı FF Genel Lisansı, bankayla işlemleri sonlandırmak için olağan ve gerekli işlemlere 30 Ekim’e kadar izin veriyor. Belirleyici şart paranın varış yeri: yaptırımlı kişiye yapılacak ödeme bloke hesaba girmek zorunda. İşlemin kapanması, alıcının parayı serbestçe kullanması sonucunu doğurmuyor. Bu hüküm, ticari ilişkinin sona erdirilmesiyle yaptırım uygulanan tarafın likidite kazanmasını birbirinden ayırıyor.[1]

Lisansın kapsamı, diğer yaptırımlı taraflara uzanan işlemleri ayrıca izin verilmedikçe dışarıda bırakıyor. Benim buradan çıkardığım sonuç, çıkışın tek bankayla ilişkiyi kapatmaktan daha dar bir işlem incelemesi gerektirdiği. Birden çok tarafı olan ödeme zincirinde IDB’ye verilen izin, zincirdeki diğer yasakları kendiliğinden çözmüyor. Bunun sıradan bir idari tasfiye kolaylığı olduğu yorumu da makul; ancak bloke hesap şartı, kolaylığın parayı serbest bırakma yetkisini içermediğini açık biçimde belirliyor.[1]

Yabancı müşterinin süresi, ABD bankasının izni

Küba’nın devlet bankası Banco Internacional de Comercio, kısaca BICSA, için yayımlanan 1276 sayılı açıklamanın yapısı farklı. ABD yönetimi, yabancı kişilerin ve yabancı finans kuruluşlarının BICSA ile ilişkilerini sonlandırmak için olağan ve gerekli işlemlerini 14 Kasım’a kadar bu kararname kapsamında hedeflememeyi öngörüyor. Aynı açıklama, ABD yargı yetkisine tabi kişilere, yabancı bir kişinin çıkış işlemine katılmak dahil, ayrıca yetkilendirme olmadan BICSA işlemi yapma izni vermediğini belirtiyor.[1]

Bu ayrımın ödeme zinciri açısından sonucu şu: yabancı bir müşteriye tanınan sınırlı hareket alanı, ABD yargı yetkisine tabi bir aracıya aynı yetkiyi vermiyor. Müşterinin süre içinde çıkış yapabilmesi ile kullandığı kanalın izinli olması ayrı sorular. Farkın mevcut Küba yaptırımlarının idari devamlılığından kaynaklandığı açıklaması güçlü bir alternatif; metin de BICSA işlemlerinin uzun süredir yasak olduğunu hatırlatıyor. Burada yeni bir diplomatik pazarlık niyeti varsaymaya gerek yok. Mevcut yasak, çıkış duyurusuna rağmen işlem kanalını sınırlamaya devam ediyor.[1]

Çıkışın ölçüsü takvimden geniş

OFAC ayrıca yabancı kişileri, yaptırımlı tarafa varlık iade etmenin veya bunları o tarafın kullanabileceği başka bir yere aktarmanın yaptırım riski yaratabileceği konusunda uyarıyor. Dolayısıyla IDB’de bloke hesap, BICSA’da ise yabancı kişi ile ABD yetki alanındaki kişi arasındaki ayrım, çıkışın nasıl yapılacağını somutlaştırıyor. İki tarihin takvimde yan yana bulunması, bütün katılımcılar için tek bir güvenli ödeme yolu oluşturmuyor.[1]

Bu düzenlemelerden bankaların fiilen hangi kanalı kullandığı ya da müşterilerin ilişkilerini bitirdiği sonucu çıkarılamaz. Benim stratejik okumam daha sınırlı: ABD makamları ilişkiyi sonlandırma imkanı tanırken paranın nerede kalacağı ve hangi aracının işleme katılabileceği üzerindeki denetimini koruyor. Ticari sebeplerle zaten çıkmak isteyen müşteri de aynı kısıtlarla karşılaşıyor. Uygulamanın somut sınavı, sona eren ilişkinin yanında ödeme yetkisinin ve varlıkların varış yerinin de bu şartlara uyup uymadığı.[1]