Brüksel’de açık kalan fasıl

Brüksel’de vergi ve bölgesel politika fasılları geçici olarak kapandı. Karadağ böylece 33 fasıldan 25’ini bu aşamaya getirdi. Enerji de kapanışa hazırlanan başlıklar arasındaydı. Hırvatistan onay vermeyince bu başlık açık kaldı. Zagreb’in itirazı, Karadağ’ın sunduğu belgelerde Hırvat karasularının dış sınırında nasıl bir kıta sahanlığı gösterildiğiyle ilgili. Bir üyelik görüşmesinde teknik bir faslın sonuna gelmek, o faslın kapanması için gereken siyasi onayı sağlamaya yetmedi.[1]

Hırvatistan, Karadağ’ın belgelerinin geçici sınır düzenine aykırı olduğunu ileri sürerek enerji faslının kapanmasına onay vermedi. Bu itiraz, Karadağ’ın üyelik görüşmelerinde bir adımı geciktirdi. Bunu Zagreb’in pazarlık gücünü artıran bir gelişme olarak okuyorum. Hırvat yetkililerin açıklamasından daha dar bir yorum da çıkıyor. Onlara göre Karadağ’ın belgeleri yürürlükteki geçici düzenle çelişiyor ve itiraz, üyelik takviminden bağımsız olarak o düzeni savunmayı amaçlıyor olabilir.[1]

Geçici protokolün işi

Hırvatistan Dışişleri ve Avrupa İşleri Bakanlığı yetkilisi Andreja Metelko Zgombić, deniz konusundaki itirazını 2002 protokolüne dayandırdı. Kara sınırı içinse eski Yugoslavya’nın dağılması sırasında görüş bildiren Badinter Komisyonu'nun eski cumhuriyetler arasındaki sınırlara ilişkin sonuçlarının teyidini istedi. Karadağ’ın başmüzakerecisi Bojan Božović, tek taraflı belirlemeye karşı çıktı ve karayı da denizi de kapsayan bir taslak hazırlamaya açık olduklarını bildirdi. Böylece iki başkentten çıkan açıklamalarda, hangi sınırların hangi yöntemle kesinleştirileceğine ilişkin ayrım görünür oldu.[1]

2002 protokolü, Kotor Körfezi’nin girişindeki Prevlaka Yarımadası çevresinde geçici bir kara ve deniz düzeni kurdu. Brüksel’deki kararın işlevi ise Karadağ’ın üyelik görüşmelerinde bir adımı tamamlamak. Tarihsel fark burada önem taşıyor. Taraflar geçici düzen altında yaşamayı sürdürebilirken, enerji faslını kapatma talebi Hırvatistan’a belirli bir anda onay verme veya vermeme yetkisi tanıyor. Eski protokolün bugünkü etkisi, bu yetkinin nasıl kullanıldığına bağlı. Karadağ’ın belgelerini değiştirmesiyle iki hükümetin yeni bir sınır anlaşmasına varması da farklı sonuçlar doğurur.[1]

İki ayrı karar

Podgorica, yıl sonuna kadar kalan fasılları kapatmayı ve 2028’de AB’ye katılmayı hedefliyor. Bu takvim, sınır anlaşması üzerindeki çalışmaya hız kazandırabilir. Yine de ilerlemeyi ölçmek için iki ayrı işleme bakmak gerekir. Hırvatistan’ın enerji faslının kapanışına onay vermesi üyelik görüşmelerinde bir adımı tamamlar. Kara ve deniz sınırını birlikte ele alan bir metinde uzlaşmak ise 2002 protokolünün geçici bıraktığı düzeni değiştirebilir. Birincisinin tarihi, ikincisinin içeriği hakkında tek başına bilgi vermez.[1]