İki yasak, gümrükte iki ayrı soru
Donald Trump salı günü, Kanada'nın ABD'ye ayrımcılık yaptığı gerekçesiyle Kanada içkisi, bazı süt ürünleri ve motosikletlerinin ithalatını yasaklayan bir dizi başkanlık kararnamesi imzaladı. Yasaklar 29 Eylül'de başlıyor. Başbakan Mark Carney'in 'birebir karşılık' dediği Kanada gümrük vergileri salı gece yarısından sonra yürürlüğe girdi; Kanada Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc Amerikan önlemlerini haksız olarak niteledi.[1]
Sayıdan çok, seçilen hukuki araç önemli. Gümrük vergisi bir oran, bir sınıflandırma ve bir tahsilat gerektirir; yasak için bir ürün listesi ve bir tarih yeter. Capital Economics'ten Stephen Brown kapsanan ticareti Kanada'nın ABD'ye ihracatının yaklaşık yüzde 0,25'i olarak veriyor; bu oran, amacın gelir toplamaktan çok baskı kurmak olduğunu göstermeye yetiyor. 29 Eylül'de kanıtlanması gereken bir şey yok: bir Kanada içkisi sevkiyatı ya listededir ya listede değildir ve gümrüğün ihracatçının davranışı hakkında bir saptama yapması gerekmez.[1]
Sekiz bakanın imzaladığı metin
Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nın 9 Eylül'de yayımladığı ortak açıklamanın altında sekiz imza var: Türkiye, Mısır, Endonezya, Ürdün, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri. Metin, İngiltere'nin işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimlerinden mal ithalatını yasaklama ve bu yerleşimlere bağlı hizmetleri kısıtlama kararını memnuniyetle karşılıyor ve başka devletleri benzer adımlara çağırıyor. Bu bir tutumdur; tutum ise kendi başına yükümlülük doğurmaz.[2]
İki yasak arasındaki fark gümrük masasında ortaya çıkıyor. Kanada'ya yönelik kararnameler malları kategoriye ve ülkeye göre sayıyor; denetim bu yüzden mekanik. İsrail yerleşimlerinden gelen mallara konan yasak ise bir malın nerede üretildiğini soruyor ve bu yanıtın her sevkiyat için ortaya konması gerekiyor. Sekiz bakanın başka devletleri benzer adımlara çağırmasının nedeni de bu: aynı menşe sorusunu soran gümrük idaresi çoğaldıkça, yanıtın etrafından dolaşmak zorlaşıyor.[1], [2]
İzlenecek işaret
Görüşmeler ağustos sonunda tıkandı ve yeni bir tur açıklanmadı; kararnamelerin 29 Eylül'e olduğu gibi ulaşması bu nedenle kuvvetle muhtemel. Öyle olursa gözlenecek işaret yalın olacak: Kanada içkisi, süt ürünü ve motosiklet sevkiyatlarının gümrükte vergi ödenerek geçmek yerine geri çevrilmesi. O tarihten önce bir muafiyet ya da kapsam daraltması gelirse, kararnameler kapalı bir pazardan çok bir pazarlık kaldıracı olarak okunacak.[1]