Bildirim ve önce davranan düzenleyici

ABD Hazinesi'nin Banque Misr'in Emirlikler şubelerine yönelik dosyası bir sayı ile bir listeden ibaret: İran gölge bankacılık ağlarının parçası sayılan 103 şirket için yaklaşık 1,8 milyar dolar tutarında işlem. Washington'un bu listeyle attığı adım, söz konusu şubeleri ABD finans kuruluşlarından, yani doların dolaştığı muhabir bankacılık ilişkilerinden koparmak oldu.[1]

Emirlikler merkez bankası bunun sonuçlanmasını beklemedi. Cumartesi günü, ABD makamlarının işaret ettiği dönemi kapsayan adli nitelikte geriye dönük bir taramayla birlikte özel ve acil bir inceleme yürüteceğini, incelemenin o açıklamada adı geçen şirketlerin bankacılık işlemlerine odaklanacağını duyurdu. Yaptırım kararı Washington'da yazılır; inceleme ise hesapların bulunduğu yerde yapılır.[1]

Baskı gerçekte nereye biniyor

Buradaki uygulama noktası bir muhabir bankacılık ilişkisi: dolar ödemesinin takas edildiği hesap. Aynı cumartesi, Fars'ın aktardığı petrol bakanlığı verileri, İran takvim yılının ilk dört ayında 7,5 milyar dolar petrol satış gelirinin İran'ın kendi merkez bankasına ulaştığını gösterdi. İkisi tek bir kanalı iki ucundan ölçüyor: para Tahran'a varıyor, tartışmalı olan ise oradan nereye gidebildiği.[1], [2]

Fars'a göre bu tutar, 21 Mart–22 Temmuz dönemi için bütçede öngörülenin yüzde 99'una ulaştı ve hükûmetin temmuz–aralık döneminde yapacağı döviz harcamalarını karşılıyor. İddia bağımsız olarak doğrulanmadı. Aynı haber ikinci bir sayı daha taşıyor: Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne göre 400 kadar gemi ve yaklaşık 6.000 denizci Körfez'den hâlâ güvenle ayrılamıyor.[2]

Kural beklerken bedeli kim ödüyor?

Emirlikler merkez bankası, bankanın statüsüne ilişkin seçenekleri değerlendirdiğini ve uygun kararın, bankanın Emirliklerdeki müşterilerine karşı yükümlülükleri gözetilerek zamanı geldiğinde alınacağını bildirdi. Bu cümle bedelin kime bindiğini de söylüyor. Önerilen bir kural ile kesinleşmiş bir kural arasındaki boşlukta, ödemeleri o şubelerde duran insanlar bekleyişin giderini taşıyor.[1]

Bu hafta Şam'da açılan bankacılık sınavı burada ters yönde işliyor. Orada izin vardı ve soru bankaların bu izni kullanıp kullanmayacağıydı; Banque Misr'in Emirlikler şubelerinde ise yasak hâlâ beklerken denetleyici hesapları şimdiden inceliyor. İki yerde de belirleyici olan, herhangi bir kural netleşmeden riski fiyatlamak zorunda kalan banka ya da denetleyici.[3], [1]