Aynı manşet, üç ayrı sepet
Türkiye'de tüketici fiyat endeksi ağustosta yüzde 1,84 arttı, yıllık oran yüzde 31,51'e indi. Ayın içinde hareket eşit dağılmadı: ulaştırma yüzde 4,82, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar yüzde 2,26, gıda ve alkolsüz içecekler ise yalnızca yüzde 0,22 yükseldi. Aylık katkılar ulaştırmadan 0,82, konuttan 0,27, gıdadan 0,06 puan geldi.[1]
On iki ayda en ağır üç grup manşetin önünde gitti: konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar yüzde 39,77, ulaştırma yüzde 35,08, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 33,79; endeksin bütünü ise yüzde 31,51. Katkıları 5,01, 5,94 ve 8,12 puan oldu. Parasının çoğunu kiraya, faturaya ve işe gidip gelmeye veren bir hane bu yüzden açıklanan rakamın üzerinde bir oranla karşılaşıyor; konut ve ulaştırma payı küçük olan hane ise altında kalıyor. Endeksin arkasındaki ağırlıklar bir ülke ortalamasını tarif ediyor.[1]
174 alt sınıfın 134'ü
Sepetin içindeki dağılım geniş. Endeksin izlediği 174 alt sınıfın 134'ünde fiyatlar yükseldi, 35'inde geriledi, 5'inde değişmedi. İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içecekler, tütün ve altın dışarıda bırakılarak hesaplanan çekirdek gösterge yıllık yüzde 30,68 arttı; manşetin altında kalan bu oran, ağustostaki baskının bir bölümünü düşük gelirli bir bütçenin erteleyemeyeceği kalemlere yerleştiriyor. Yılbaşından bu yana birikimli artış yüzde 22,07'ye ulaştı.[1]
Ağustos sepeti 1 Eylül'ü görmedi
Bu köşe 31 Ağustos'ta, ikinci çeyrek büyümesini hanehalkı tüketiminin taşıdığını ve 1 Eylül'den itibaren bir litre motorinin 3,60 lira daha fazla vergi taşıyacağını yazmıştı. Ağustos sepeti o tarihten önce kapanıyor, dolayısıyla yukarıdaki ulaştırma rakamı bu vergiyi içermiyor. Ulaştırma grubunun eylüldeki aylık artışı, vergi tüketiciye yansırsa genel tüketici fiyat endeksinin aylık artışını aşar; izlenecek işaret eylül açıklamasıdır, orada ulaştırma grubunun aylık değişimi endeksin bütününün aylık değişiminin üzerinde durur.[1], [2]