İşe girmek isteyenin hesabı
Birleşik Krallık’de işsizliğin yüzde 4,6’ya inmesi iyi haber. İş arayanın önündeki kapılar ise aynı sırada daralıyor: açık iş sayısı 690.000e gerilemiş. Bu iki hareketin birlikte yaşanması, toparlanmanın kim için başladığını sormayı gerektiriyor. Bir işte çalışanla iş bulmaya çalışan aynı emek piyasasına farklı yerlerden bakıyor. Ben bu bültende ikinci grubun karşısındaki olanaklara ağırlık veriyorum; çünkü işsizliğin düşüşü, açık pozisyonların azalmasını ortadan kaldırmıyor.[1]
Daralmanın adresi de belli. Ağustos-ekimde açık iş sayısı önceki üç aylık döneme göre 22.000 azaldı. Bir ile dokuz çalışanı olan işletmelerdeki düşüş de 22.000. Yuvarlanmış verilerle, en küçük işletmelerin kaybı toplam net kayba eşit büyüklükte. Üstelik bu işletmelerde kalan 73.000 açık iş, salgın dönemi dışında 2012 ilkbaharından beri en düşük düzeyde. Yeni bir işe geçmek veya çalışma hayatına girmek isteyen kişi açısından küçük işverenlerin açtığı kapı belirgin biçimde daralmış.[1]
Bordronun içinde kalanlar
Çalışanların tarafında da geniş bir rahatlama görünmüyor. Büyük Britanya’da düzenli ücret artışı yıllık yüzde 3,5’e yavaşlamış. Konut maliyetlerini içeren enflasyon çıkarıldığında kazanç yüzde 0,2. Bu küçük reel artış, ortalama ücretin satın alma gücüne ilişkin; her çalışanın bütçesine eşit yansıyan bir zam hesabı sunmuyor. Kamuda yüzde 5,4, özel sektörde yüzde 3,1 nominal artış var. Sektör ortalamaları arasındaki fark bile tek bir çalışan deneyiminden söz etmenin sınırını gösteriyor.[1]
Bordrolu çalışan sayısı da iş bulma olanakları kadar önemli. Temmuz-eylül ortalaması önceki çeyrekten 32.000 kişi düşük. Ekim için ilk tahmin, bir ayda 34.000 kişilik düşüş gösteriyor ve sonradan değiştirilebilir. Eldeki iki bordro ölçüsü de çalışan sayısında daralmaya işaret ediyor. Düzenli ücretin az da olsa reel artmasıyla bordrodaki kişi sayısının düşmesi yan yana duruyor: çalışan başına ortalama kazanç ile ücret alanların sayısı hanelere farklı yollardan dokunuyor.[1]
İyileşmenin genişliği
İş gücü anketi daha olumlu bir taraf da gösteriyor: 16–64 yaş grubunda istihdam oranı yüzde 75,4’e çıkmış, ekonomik faaliyete katılmama oranı yüzde 20,8’e inmiş. Bu hareketi görmezden gelmek haksızlık olur. Ancak ofis, ankete giren ve çıkan grupların özelliklerinin işsizlikteki düşüşe katkı yaptığını da söylüyor. Ayrıca bordro göstergesi ile iş gücü anketi farklı çalışan gruplarını kapsıyor. Dolayısıyla birindeki hareketi diğerindeki çalışan sayısının tam karşılığı gibi kullanmak, iş arayanların durumunu gereğinden iyi gösterebilir. Kapsam farkı ayrışmanın bir bölümünü açıklayabilir; istihdamdaki gerçek değişimler ve ankete giren grupların farklı özellikleri de rol oynayabilir.[1]
Benim ölçümüm şu: mevcut çalışanların alım gücü ile işe girmek isteyenlerin karşısındaki açık pozisyonları birlikte değerlendirmek. Bu bültende ilkinde sınırlı bir artış, ikincisinde daralma var. Küçük işletmelerin bütün net açık iş kaybı kadar geri çekilmesi, bu ayrımı somutlaştırıyor. Toparlanmanın daha geniş kesimlere ulaştığına ilişkin değerlendirmeyi, küçük işverenlerde yeniden açılan pozisyonlar ve çalışan sayısındaki artış güçlendirir. Bugünkü sonuç ise işsizliğin düşüşünü kabul ederken işe girişteki sıkışmayı görünür tutmayı gerektiriyor.[1]