4.000 kişilik bir hesap

Ülkenin en büyük otomobil üreticisi cuma günü çalışanlarına gönüllü işten ayrılma programı geleceğini bildirdi; konuşulan rakam 4.000 işe kadar çıkıyor, yani 34.000 kişilik Birleşik Krallık iş gücünün neredeyse yüzde 12'si ve iki yıla yayılmış 1,7 milyar sterlinlik kesintinin içinde duruyor. Kaynaklara göre bu çıkarmalar üretim bandındaki işçilerden çok yönetim ile araştırma ve geliştirmedeki kıdemli kadrolara biniyor.[1]

Jonathan Reynolds, işletmelere müdahale edip onları yönetmenin kendi işi olmadığını söyledi; bu da kayıpları sınırlamak için kamu parası koymayı devre dışı bıraktı. Salı günü Unite genel sekreteri Sharon Graham ve JLR üst yöneticisi PB Balaji ile masaya oturuyor; sendika yetkilileri masaya, mümkün olan yerde zorunlu çıkarma yerine yeniden eğitim ya da gönüllü ayrılma istemek üzere gidiyor. Kesintinin boyutu belli, koşulları hâlâ açık.[1]

Kamu parası nereye gitti

Bunun bir ölçütü var. Hükümet 2024'te yine bir Tata şirketi olan Port Talbot çelik tesisine daha temiz elektrikli ark fırınları kurmak için 500 milyon sterlin yatırım yapmayı kabul etmişti; güney Galler'deki tesiste 2.500 kişi yine de işini kaybetti. Para ekipman aldı, istihdamı koruyamadı. JLR için ayrılmış imkân da bir kenarda duruyor: geçen yılki siber saldırının ardından verilen 1,5 milyar sterlinlik garantili kredinin hiçbir bölümü kullanılmadı.[1]

Bu köşe geçen hafta aynı gümrük duvarının altındaki iki iş gücüne bakmıştı: birinin sözleşmesine yatırım yazılmış, diğerine kapanış tarihi verilmişti; yükün nereye düştüğünü masadaki pazarlık gücü belirlemişti. Salı günü kurulan masa aynı masa. Devlet finansör olarak odadan çıkınca, yeniden eğitimle gelen bir işten çıkarma ile zorunlu bildirimle gelen bir işten çıkarma arasındaki fark, pazarlığa kalan her şey oluyor.[1], [3]

Aynı sıkışma, aynı satır

Tek bir şirket ancak bu kadarını gösterir; sektörün tamamına bakmak gerekiyor. Eurometal, 2026'nın kalanında AB genelinde imalatta 300.000 iş kaybı öngörüyor; Avrupa Komisyonu'nun haziran ayındaki incelemesi ise yüksek enerji giderleri ve küresel rekabet nedeniyle olası kaybı 1 milyondan fazla iş olarak hesapladı. Eurometal'in anlattığı eşitsizlik bir gider eşitsizliği: Avrupalı metal üreticisi çelik ithalat vergilerini ve karbon salınım vergilerini üstleniyor, Çin'de üretilen parçalar bu yüklerin hiçbirini taşımıyor.[2]

İkisini yan yana koyunca uyarlamanın tek bir adresi çıkıyor. Vergiler ve rekabet gerçek, hükümet açığı finanse etmeyi reddetti, açığı kapatan kalem ücret bordrosu oluyor: bir otomobil üreticisinde 4.000 iş, blok genelinde öngörülen 300.000 iş. Elde tutulmaya değer bir başka okuma da var: salı günü üzerinde anlaşılan yeniden eğitim ve gönüllü ayrılmalar uyarlamanın bir bölümünü soğurabilir, yönetim ile araştırma ve geliştirmeye yığılan kesintiler üretim istihdamını daha az örseleyebilir. Gözlenebilir sınav dar: salı günkü görüşmeler programı gönüllü ayrılma ve yeniden eğitimle sınırlayan bir anlaşma olmadan biterse, JLR'nin kendi açıklamasında 4.000'e varan toplamın içinde zorunlu işten çıkarma yer alıyor mu, ona bakılıyor.[1], [2]