Ödenmiş mal, kapanmış geçiş
Taftan’da LPG ticareti yapan Hajji Liaquat Essazai’nin anlattığı belirsizlik, sınır kararının en somut sonucu: Kamyonlar durmuş, tüccarlara önceden haber verilmemiş, bekleyişin ne kadar süreceği söylenmemiş. Arab News’e konuşan Essazai’nin sorusu, İran’la ilişkilerin geleceğine dair büyük bir slogan değil; yola çıkmış yükün ne zaman geçebileceği. Pakistan’ın komşusuyla ticareti durdurma kararı, ulusal güvenlik yetkisinin gündelik bir ticari taahhüdü nasıl kesebildiğini gösteriyor.[1]
Gabd-Rimdan’daki bir gümrük müşaviri, işlemlerini bitirdiği yaklaşık 65 konteynerin beklediğini söylüyor. İranlı ortaklara ödeme yapılmış; Sindh ve Pencap’tan taze gıda taşıyan araçlar da geliyor. Böylece kararın maliyeti tek bir sınır kapısındaki esnafla sınırlı kalmıyor. Müşavirin anlatımından çıkan sonuç, parasını göndermiş ithalatçıyla yükünü yola çıkarmış satıcının aynı idari duruştan farklı biçimlerde etkilenmesi. Ellerindeki mal, ödeme ve taşıma takvimi aynı noktada buluşuyor.[1]
Yetki ve bekleyiş
Chagai yetkilisi Bakhtiar Ismail, sınırın etkili güvenlik önlemleri alındığında açılacağını söylüyor. Belucistan hükümeti sözcüsü Shahid Rind de kaçakçılığı önleme, terörle mücadele ve sınır yönetimini gerekçe gösteriyor. Burada belgelenen tercih açık: Pakistan idaresi, ticari geçişi sürdürmek yerine geçici olarak durdurmuş durumda. Yetkililerin güvenlik gerekçesini açıklaması, bütün tüccarların bu gerekçeyi veya uygulama biçimini benimsediğini göstermiyor; Essazai’nin habersiz bırakıldıklarına ilişkin itirazı da aynı kararın yerel karşılığı.[1]
Sınırı açma yetkisiyle sınırın durmasının maliyeti farklı ellerde. Bu, kararın yanlış olduğu sonucunu tek başına vermez; güvenlik tedbirlerinin uygulanabilmesi için gerçekten kısa bir ara gerekmiş olabilir. Fakat bu alternatif açıklama da tüccarın takvim sorununu çözmüyor. Ismail’in açıkladığı koşul, belirli bir tarihe bağlı değil. Yük sahibinin bekleyişi ise bugünden başlamış. Bu yüzden idarenin yeniden açılış koşulunu anlaşılır kılması, güvenlik politikasının uygulanışına ilişkin somut bir mesele.[1]
Yeniden açılışın yerel karşılığı
Eski Quetta Ticaret Odası Başkanı Ayoub Miryani, Gabd-Rimdan’da 2.000’den fazla konteynerin beklediğini ve kaybın milyarlarca rupiye ulaşabileceğini söylüyor. Bu tutar gerçekleşmiş zararın hesabı değil, iş çevresinden bir uyarı. Yine de uyarının muhatabı belli: Merkez ve eyalet yönetimleri güvenlik önlemini tarif ederken, ticaretle geçinenlerin mali yükünü de hesaba katmak zorunda. Bir ülkenin dış ilişkilerdeki hareket alanı, kendi sınırında seçtiği usullerin kimleri beklettiğiyle de ölçülüyor.[1]
Rind, iki ülkenin üst düzey yetkilileri arasında idari sorunların çözümünde ilerleme olduğunu, sınırın yakında açılabileceğini söylüyor. Taftan’daki tüccar açısından bu sözün değeri, malın hangi koşulda yeniden geçebileceğinin bilinmesine bağlı. İran’a karşı bir diplomatik kazanım sağlandığına dair sonuç çıkarmak için henüz dayanak yok. Şimdilik görünen, Pakistan’ın kullanabildiği bir kapatma yetkisi ve bu tercihin yükünü taşıyan tüccarlar. Kararın başarısı tartışılırken onların takvimi de ulusal politikanın parçası.[1]