Vetonun ardından ilişkinin işi
Péter Magyar ile Volodimir Zelenski’nin Brüksel buluşmasında en kullanışlı karar, azınlık haklarını bakanlık düzeyindeki görüşmelerde ele almaya devam etmek oldu. Ukrayna’nın yeni eğitim yasası ve Macaristan’ın AB müzakerelerindeki engeli kaldırması, bu karara bir sıra veriyor: önce hukuki adım, ardından üyelik sürecindeki hareket, şimdi ikili takip. Bu sıra, Zakarpatya’daki Macarca konuşan ailelerin eğitim meselesini tek bir zirvenin pazarlığına sıkıştırmadan ele alma olanağı sunabilir.[1]
İki AB müzakere kümesi 13 Ekim’de açılmıştı. Dolayısıyla cuma günkü görüşmenin ağırlığı, aynı kapının yeniden açılmasından çok, açıldıktan sonra ilişkinin nasıl yürütüleceğinde. Magyar yasayı güvenin yeniden kurulmasında ilk adım olarak görüyor. Zelenski ise ticaret, tarım ve karşılıklı ziyaretleri de gündeme koyuyor. Başlıkların genişlemesi iki hükümete birlikte çalışmayı sürdürmek için ek gerekçeler sağlayabilir; bunun yerine taraflar yalnızca ilişkilerde siyasi bir yumuşama görüntüsü vermeyi de amaçlıyor olabilir.[1]
Aynı yasa, farklı diplomatik değer
Eğitim yasasının anlamı konusunda önemli bir ayrım var. Ukraynalı yetkililer düzenlemenin mevcut hakları resmileştirdiğini, uygulamada büyük değişiklikler getirmediğini söylüyor. Magyar ise kabulü ve uygulamanın başlamasını güven artırıcı bir adım olarak sunuyor. Aynı düzenleme, bir başkentte hukuki devamlılık, diğerinde siyasi karşılık olarak anlatılabiliyor. Bu farklı anlatımlar, tarafların aynı metin üzerinde uzlaşırken o metne farklı diplomatik değerler yükleyebildiğine işaret ediyor.[1]
Bu ayrım, Ukrayna’nın batısındaki Zakarpatya bölgesinde yaşayan yaklaşık 80.000 etnik Macar açısından önemli. Eğitim haklarının diplomatik pazarlıktaki değeri ile ailelerin ana dilinde eğitim olanağı aynı ölçüyle değerlendirilemez. Bakanlık görüşmeleri, yasanın okul hayatındaki karşılığını gündemde tutabilir. Ancak yetkililerin hakların zaten mevcut olduğu yönündeki açıklaması doğruysa, ilk kazanım gündelik eğitimde bir değişiklikten önce, hükümetlerin aynı hakları kabul etmesi ve tartışmayı sürdürebilmesi olabilir.[1]
Takibin aileler için karşılığı
Karşılıklı ziyaretler üzerinde anlaşılması da bu devamlılık arayışına uyuyor. Ziyaretler için kesin tarih açıklanmaması, temasın henüz ayrıntılı bir takvime bağlanmadığını gösteriyor. Bakanlık görüşmeleri sürerse, siyasi liderlerin verdiği genel mesajların altında daha dar sorunlar ele alınabilir. Alternatif ihtimal, ziyaret hazırlıklarının uygulama sorunlarını çözmeden ilişkileri sakin tutması. Bu yüzden ziyaretin yapılmasıyla eğitim hakkının daha erişilebilir hale gelmesi ayrı sonuçlar olarak değerlendirilmeli.[1]
Bakanlık düzeyinde takip, Macaristan ile Ukrayna arasındaki anlaşmazlığa çalışılabilir bir devam yolu açabilir. Bunun değeri, tarafların birbirine sunduğu siyasi karşılıkların ötesinde, azınlık eğitiminin iki hükümet arasındaki düzenli işin parçası haline gelmesinde. Aynı haklar her yeni pazarlıkta yeniden tartışmaya açılırsa aileler belirsizlik taşımayı sürdürür. Hakların uygulanması olağan bir ikili sorumluluk haline gelirse, üyelik müzakerelerinde kazanılan hareketin daha kalıcı bir toplumsal karşılığı olabilir.[1]