Limanı açıklanmayan yük

Rusya’nın ABD’ye göndermeyi vaat ettiği ilk dizel tankerinin kalkış tarihi 22 Ekim. Varış limanı açıklanmadı. Moskova’nın duyurusunun arkasında Trump’ın önce 300.000 ton, kasımda 500.000 ton ve ardından 1 milyon ton daha yakıt sağlanacağı açıklaması var. Bu sıra, Washington’un seçim öncesi yakıt sıkıntısını hafifletme arayışına bir takvim veriyor. Fakat Rachel Ziemba, ilk geminin 3 Kasım’daki ara seçimlerden önce ABD’ye ulaşamayabileceğini söylüyor. Üreticinin göndermeyi duyurduğu gün ile alıcının kullanabileceği yakıta kavuştuğu gün arasında taşıma süresi var.[1]

Benim okumam, bu gecikmenin pazarlığın kısa vadeli değerini sınırladığı yönünde. ABD’deki bir alıcı yükten yararlanabilir; ülke çapında tüketici ise ancak kullanılabilir arzın genişlemesi ve bunun satış fiyatına yansımasıyla rahatlar. Raksha Intelligence yöneticisi Aarathi Krishnan’ın ilk yükü yaklaşık iki saatlik ABD damıtılmış yakıt tüketimiyle karşılaştırması bu ölçek farkını somutlaştırıyor. Buna karşılık küçük bir ilk yük, düzenli teslimatların başlangıcıysa ilk günkü hacminden daha fazla önem taşıyabilir. Böyle bir okuma, sonraki gemilerin gerçekten yüklenmesine ve ulaşmasına bağlı.[1]

Önce rafineride kalan pay

Rusya’nın kendi yakıt sıkıntısı, vaat edilen ihracatın önündeki somut engel. Ukrayna’nın insansız hava aracı saldırıları rafinerileri aksattı; Rusya yakıt ihracatını kısıtladı. Daha fazla dış satış için üretim onarılırken iç talebin de karşılanması gerekiyor. Trump ise Çin ve Hindistan gibi büyük Rus petrolü alıcılarından gelen mallara yüzde 100 vergi getirme planından vazgeçti. Böylece dış alıcıya dönük bir baskı seçeneği geri çekilirken, Rus rafinerisinin üretebildiği yakıt üzerindeki fiziksel kısıt sürüyor.[1]

Buradaki maliyetin bir bölümü alıcıya zaman olarak dönebilir: siyasi uzlaşma hızla açıklanabilir, hasarlı üretimin yerine gelmesi ise ayrı bir iş. Rus yakıtının Orta Doğu’daki aksamanın yerini alabilmesi için ihracata ayrılabilecek fazlanın oluşması gerekir. Alternatif açıklama, ilk teslimatların zaten mevcut stoklardan karşılanabilmesi; bu durumda rafineri onarımının gecikmesi her erken yükü aynı ölçüde engellemez. Yine de ilk yükün gönderilebilmesi, kasımdaki 500.000 ton ile sonrasındaki 1 milyon tonun sürekli sağlanabileceğini hesaplamaya yetmez.[1]

Pompada başlangıç noktası

Amerikan Otomobil Birliğine göre 21 Ekim’de ABD dizel ortalaması galon başına 6,31 dolar düzeyindeydi. Bir ay önce 6,51 dolar, bir yıl önce 3,62 dolar düzeyindeydi. Yani ilk Rus yükü duyurulurken fiyat zaten önceki aya göre gerilemiş, önceki yılın ise çok üzerinde kalmıştı. Ziemba ayrıca Hürmüz Boğazı’na dikkat çekiyor: savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz akışının yaklaşık beşte biri bu güzergâhtan geçiyordu. Rusya’nın teslimatı, küresel yakıt arzını etkileyen bu daha geniş aksamayla aynı piyasaya girecek.[1]

Bu başlangıç noktası, ilerideki bir fiyat düşüşünü hemen Rus anlaşmasına yazmayı güçleştiriyor. Orta Doğu arzındaki bir düzelme veya talepteki değişim de fiyatı aşağı çekebilir. Anlaşmanın tüketiciye yansımasını değerlendirmek için vaat edilen tonların yerine teslim edilen hacme ve ilk gemiden sonra akışın sürmesine bakarım. Alıcının eline düzenli yakıt geçmeden, bir kalkış duyurusundan ülke çapında kalıcı fiyat rahatlaması çıkarmak erken. İlk yük belirli bir alıcının açığını kapatabilir; Washington’un seçim öncesi aradığı yaygın rahatlama daha uzun bir tedarik zincirinin çalışmasını gerektiriyor.[1]