Kasadan ödemeye
Filistin bankalarının kasalarında biriken şekeller, ithalat ödemesine dönüşmek için iki İsrailli bankanın kapısından geçiyor. Para Otoritesi Başkanı Yahya Shunnar’a göre 2026 ortasında birikmiş nakit 18 milyar şekeldi. Israel Discount Bank ile Bank Hapoalim bu paranın sınır ötesi dolaşımındaki iki muhabir. Bankaların elindeki nakit ile ödemeyi tamamlayabildikleri kanal arasındaki bu bağımlılık, likiditenin nerede sıkıştığını gösteriyor.[1]
Yıllık transfer sınırı yaklaşık altı yıldır 18 milyar şekel; dört çeyreğin her birine 4,5 milyar şekel düşüyor. Shunnar, dördüncü çeyrek kotasının geçen ay öne alınıp tamamen kullanıldığını söylüyor. Bu düzenleme bekleyen nakdi azaltmış. Shunnar’ın verdiği sonraki sevkiyat tarihi 2027. Rahatlamanın bedeli, yılın kalan kısmında aynı kotadan ikinci kez yararlanamamak. Nakit girişinin sürmesi halinde depoda birikme baskısının devam etmesi bu takvimden çıkarılabilecek sonuç; banka bazında bir ödeme açığı tutarı açıklanmış değil.[1]
Vadesi kısa bağlantı
Kırılganlık iki noktada birleşiyor: fiziksel nakdi taşıyan kanal sınırlı, bu kanala hukuki güvence veren uzatmalar kısa sürelerle yapılabiliyor. Shunnar, muhabirlik ilişkisinin 2026 sonuna kadar sürdüğünü belirtiyor. Uluslararası bankaların döviz ve takas vadelerini kısaltması da likidite yönetimini zorlaştırıyor. Daha kısa vade, bankaların fonlamayı daha sık yenilemeye bağımlı hâle gelmesi demek. Bu bağımlılığın ithalat ödemelerine taşınacağı senaryo, muhabirlerin işlem kapasitesinin daralmasına bağlı. Shunnar’ın bildirdiği mevcut işlem devamlılığı, zincirin o halkasında korunuyor.[1]
Zinciri şu anda durduran tampon da aynı görüşmede somut: muhabirlik bağlantıları fiilen kesilmemiş, müşteri işlemlerinde gecikme veya ret bildirilmemiş. İsrail maliye bakanlığının tazminat güvenceleri, iki bankanın ilişkiyi sürdürmesini destekliyor. Kotayı öne çekmek ayrıca geçici rahatlama sağlamış. Bunlar işleyen korumalar; fakat bir sonraki uzatmanın yerine geçmiyorlar. Shunnar’ın uluslararası bankalarla görüşmeleri de şekel kanalını henüz ikame etmiş değil.[1]
İşleyen tampon
Dayanıklılığın ölçüsü, biriken nakdin büyüklüğüyle birlikte bu iki bankanın ödeme kanalını açık tutması. Shunnar’ın verdiği yıl sonu muhabirlik süresi ve 2027 sevkiyat tarihi yan yana duruyor. Daha uzun muhabirlik güvencesi ve takas vadeleri yenileme bağımlılığını azaltır; ilk müşteri gecikmesi ise sıkışmanın banka kasasından ticarete taşındığını gösterir. Bugünkü somut dayanıklılık eşiği, mevcut işlem devamlılığının korunması.[1]