Şokun ilk uğrağı kredinin fiyatı
İngiltere'deki büyük konut kredisi verenlerin neredeyse tamamı son birkaç günde ev kredisi maliyetini artırdı. Beş yıllık sabit anlaşması biten bir hane için hesap yalın: aynı tutarı tipik bir oranla yeniden borçlanmak yılda 5.000 sterlinden fazlaya mal oluyor. Moneyfacts'ten Rachel Springall, konut kredisi faizlerinin düşmesini bekleyenlerin umudunun boşa çıktığını söyledi ve danışmanlık almayı ertelememeleri çağrısı yaptı.[1]
Baskı enerji tarafından geliyor. Brent petrolü yüzde 2,8 artışla varil başına 100,70 dolara çıktı; bu, yaklaşık altı haftadır ilk üç haneli fiyat. ABD ölçütü ham petrol yüzde 2,4 yükselerek varil başına 95,28 dolara ulaştı. Kurşunsuz benzinin galon ortalaması 4,22 dolar, mazotunki 5,94 dolar. Yükselen enerji fiyatları enflasyon baskısını artırıyor ve yeni konut kredisi anlaşmalarının fiyatı da onunla birlikte hareket etti: İran savaşının başlamasından bu yana küresel ekonomik belirsizlik bu anlaşmaların maliyetini yukarı itti.[1], [2]
Hangi bilanço taşıyor?
Sabit faiz, anlaşma sona erene kadar — çoğunlukla iki ya da beş yıl — değişmiyor ve İngiltere'de ev sahiplerinin büyük çoğunluğu bu tür krediyi kullanıyor. Artış bu yüzden her haneye aynı ayda ulaşmıyor. Her anlaşma bittikçe tek tek geliyor. Kredi verenlerin çoğunun tanıdığı altı aylık kilitleme imkânı da bu nedenle önemli: hane, yüksek maliyetin hangi tarihte başlayacağını bir ölçüde kendisi seçebiliyor.[1]
Bir hafta önce bu köşede Bank of Canada'nın kararını, çekirdek enflasyon yüzde 2'ye yakın dururken manşeti benzinin taşıdığı bir tablo olarak okumuştum; gider artışı o sırada bir ücret kanalı bulmamıştı. İngiltere'deki konut kredisi piyasası, böyle bir artışın hangi yoldan ilerleyebileceğini gösteriyor. Buradaki kanal kredinin fiyatı ve taşıyan bilanço hanenin kendisi: aynı yakıt faturasını bir kez pompada, bir kez de aylık taksitte üstleniyor.[3], [1]
İzlenecek işaret
Bunu ölçebileceğimiz bir yol var. Brent petrolü varil başına 100 dolarda ya da üzerinde kalırsa, yeni bir konut kredisi anlaşmasının maliyeti aralık sonunda eylülün ilk haftasındakinden yüksek kalır; bunu gösterecek dizi, Moneyfacts'in yayımladığı ortalama beş yıllık sabit faiz oranıdır. Ham petrol geri çeker ve ortalama oran onunla birlikte düşerse, kredi kanalı yakıt kanalından daha hızlı kapanmış olur ve buradaki okuma zayıflar.[1], [2]